Muaytay
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 773-b. — ziyouz.com
Muaytay MUAYTAY, tailandça kuraş, tailandça boks — sport kuraşi turi. Bunda sportçilar (boksdagidek) qöllariga qölqop kiygan holda arqonlar b-n öralgan 6x6 m ölçamli maxsus ring (supa)da vazn toifalari böyiça yakkamayakka musobaqalaşadilar.
Havaskor M.çilar musobaqasi 2 min. dan 4 raund davom etadi (professional M.da 3 min.dan 5 raund). Raundlar orasida 1 min.dan (professionallarda 2 min. dan) tanaffus beriladi. M.çilar 45, 48, 51, 54, 57, 60, 63,5, 67,71,75, 81, 91 kg gaça va 91 kg dan ziyod vazn toifalarida kuç sinaşadilar. M.da qöl, tirsak, oyoq va tizza b-n zarba beriladi, şuningdek, raqibni quçoklab yiqitişga ruxsat etiladi.
M. qadimiy yakka kuraş turlaridan biri bölib, Xitoyda şakllangan degan taxminlar bor. Asosan, 18-a.ning oxiridan Tailand (Siam)da keng rivojlana boşladi.
1994 y.da Xalqaro havaskorlik M. federatsiyasi (IFMA)ra asos solindi, unga 80 dan ortiq davlat a'zo bölib kirgan (2003). Özbekiston 1996 y.dan a'zo. 1FMA 1994 y.dan jahon çempionatini ötkazib keladi. 1998 y.dan M. Osiyo öyinlari dasturiga kiritilgan. M. Tailand, Belgiya, Buyuk Britaniya, Gollandiya, Malayziya, Fransiya davlatlarida rivojlangan. M. Özbekistonga 1993 y. kirib keldi, 1995 y.da Özbekiston M. federatsiyasi röyxatga olindi. Federatsiyaning viloyatlarda bölimlari, 10 mingdan ziyod a'zosi bor. 200 dan ortiq murabbiy M. maşğulotlarini olib borişadi. Özbekistonlik M.çilarning 23 nafari xalqaro mi-qyosdagi sport ustasi, 35 nafari sport ustasi unvoniga ega (2003). Zamirbek Qosimbekov, Rahmatjon Rözioxunov, Furqat Qurbonov va b. murabbiylar Yerkin Kuttiboyev, Tohir Mirsamatov, Nuriddin Hojiyorov, Kamoliddin Yusupov, Diyor Pölatov singari jahon va Osiyo çempionlarini hamda Osiyo öyinlari ğoliblarini tarbiyalaşdi.
Asror Möminov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУАЙТАЙ, таиландча кураш, таиландча бокс — спорт кураши тури. Бунда спортчилар (боксдагидек) қўлларига қўлқоп кийган ҳолда арқонлар б-н ўралган 6x6 м ўлчамли махсус ринг (супа)да вазн тоифалари бўйича яккамаякка мусобақалашадилар.
Ҳаваскор М.чилар мусобақаси 2 мин. дан 4 раунд давом этади (профессионал М.да 3 мин.дан 5 раунд). Раундлар орасида 1 мин.дан (профессионалларда 2 мин. дан) танаффус берилади. М.чилар 45, 48, 51, 54, 57, 60, 63,5, 67,71,75, 81, 91 кг гача ва 91 кг дан зиёд вазн тоифаларида куч синашадилар. М.да қўл, тирсак, оёқ ва тизза б-н зарба берилади, шунингдек, рақибни қучоклаб йиқитишга рухсат этилади.
М. қадимий якка кураш турларидан бири бўлиб, Хитойда шаклланган деган тахминлар бор. Асосан, 18-а.нинг охиридан Таиланд (Сиам)да кенг ривожлана бошлади.
1994 й.да Халқаро ҳаваскорлик М. федерацияси (IFMA)ra асос солинди, унга 80 дан ортиқ давлат аъзо бўлиб кирган (2003). Ўзбекистон 1996 й.дан аъзо. 1FMA 1994 й.дан жаҳон чемпионатини ўтказиб келади. 1998 й.дан М. Осиё ўйинлари дастурига киритилган. М. Таиланд, Бельгия, Буюк Британия, Голландия, Малайзия, Франция давлатларида ривожланган. М. Ўзбекистонга 1993 й. кириб келди, 1995 й.да Ўзбекистон М. федерацияси рўйхатга олинди. Федерациянинг вилоятларда бўлимлари, 10 мингдан зиёд аъзоси бор. 200 дан ортиқ мураббий М. машғулотларини олиб боришади. Ўзбекистонлик М.чиларнинг 23 нафари халқаро ми-қёсдаги спорт устаси, 35 нафари спорт устаси унвонига эга (2003). Замирбек Қосимбеков, Раҳматжон Рўзиохунов, Фурқат Қурбонов ва б. мураббийлар Еркин Куттибоев, Тоҳир Мирсаматов, Нуриддин Ҳожиёров, Камолиддин Юсупов, Диёр Пўлатов сингари жаҳон ва Осиё чемпионларини ҳамда Осиё ўйинлари ғолибларини тарбиялашди.
Асрор Мўминов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.