Muborak gazni qayta işlaş zavodi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 778–779-b. — ziyouz.com
Muborak gazni qayta işlaş zavodi — Özbekiston yoqilğiener-getika sanoatining yirik korxonasi. Qaşqadaryo viloyati Muborak ş.da joylaşgan. «Özbekneftgaz» milliy xolding kompaniyasining «Özgeoneftgazqazibçiqariş» aksiyadorlik kompani-yasi tarkibida. Asosan, qayta işlangan tabiiy gaz, qattiq va suyuq holatdagi oltingugurt, barqarorlaştirilgan gaz kondensati, suyultirilgan gaz (propan va butan fraksiyasi) işlab çiqaradi.
1965 y. 10 sent.da Muborak ş.dan 12 km jan.-şarkda Muborak oltingugurt z-di (1972 y.dan Muborak gazni qayta işlaş z-di) kurila boşladi. 1971 y. 31 dek.da yiliga Örtabuloq konlari, Muborak guruxidagi konlardan olinadigan 5 mlrd. m3 oltingugurtli va 3,7 mlrd. m3 oltingugurtsiz tabiiy gazni tozalaş quvvatiga ega bölgan korxona işgatuşirildi. 1976 y. zavod 1navbatining oltingugurtdan tozalaş inşo-otlari rekonstruksiya qilinib, uning yillik quvvati 6,2 mlrd. m3 ga yetkazildi. 1978— 80 y.larda z-dni kengaytirişning 2- va 3- navbatlari amalga oşirilib, umumiy quvvati yiliga 10 mlrd. m3 ga yetkazildi. 1984 y.da z-dning 4navbati qurib tamomlandi. Şu yili mart oyida oltingugurt i.ç. ning 4navbati ham işga tuşirildi. Uning yillik i.ç. quvvati 183 ming t. Oltingugurt tozalovçi 6 ta blok va oltingugurt işlab çiqaruvçi 2 ta blokdan taşkari 4navbat majmuiga suyultirilgan gaz oliş va bir yöla gaz kondensatini barqarorlaştiriş qurilmasi ham kiradi.
1992 y.ning dek. oyiga kelib gazni qayta işlaş quvvatlari yiliga 25 mlrd.m3 ga oşirilib, gazni kayta işlaş bloklari soni 18 taga yetkazildi. 2000 y. 25 maydan boşlab korxona «Özgeoneftgazqazibçiqariş» aksiyadorlik kompaniyasi tarkibidagi Muborak gazni kayta işlaş z-di şö'ba-unitar korxonasiga aylantirildi. Korxonaning Nizom jamgarmasi 10 mlrd. 199 mln. 245 ming söm (2003). M.g.q.i.z. AQŞ, Fransiya, Ispaniya, Germaniya, Çexiya, Rossiya, Yaponiya, Ukraina davlatlari b-n iqtisodiy aloqalar örnatgan. Bu davlatlardan korxonaga absorbentlar, katalizatorlar, kimyoviy re-agentlar, kimyoviy reaktivlar, kimyoviy asbob-uskunalar yetkazib beriladi.
2000 y.da kayta işlangan gaz 27324 mln. m3, oltingugurt i.ç. 217,5 ming t., barkarorlaştirilgan kondensat i.ç. 556 ming t, suyultirilgan gaz i.ç. 13,5 ming t ni taşkil etdi.
Öktam Umarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУБОРАК ГАЗНИ ҚАЙТА ИШЛАШ ЗАВОДИ — Ўзбекистон ёқилғиэнер-гетика саноатининг йирик корхонаси. Қашқадарё вилояти Муборак ш.да жойлашган. «Ўзбекнефтгаз» миллий холдинг компаниясининг «Ўзгеонефтгазқазибчиқариш» акциядорлик компани-яси таркибида. Асосан, қайта ишланган табиий газ, қаттиқ ва суюқ ҳолатдаги олтингугурт, барқарорлаштирилган газ конденсати, суюлтирилган газ (пропан ва бутан фракцияси) ишлаб чиқаради.
1965 й. 10 сент.да Муборак ш.дан 12 км жан.-шаркда Муборак олтингугурт з-ди (1972 й.дан Муборак газни қайта ишлаш з-ди) курила бошлади. 1971 й. 31 дек.да йилига Ўртабулоқ конлари, Муборак гурухидаги конлардан олинадиган 5 млрд. м3 олтингугуртли ва 3,7 млрд. м3 олтингугуртсиз табиий газни тозалаш қувватига эга бўлган корхона ишгатуширилди. 1976 й. завод 1навбатининг олтингугуртдан тозалаш иншо-отлари реконструкция қилиниб, унинг йиллик қуввати 6,2 млрд. м3 га етказилди. 1978— 80 й.ларда з-дни кенгайтиришнинг 2- ва 3- навбатлари амалга оширилиб, умумий қуввати йилига 10 млрд. м3 га етказилди. 1984 й.да з-днинг 4навбати қуриб тамомланди. Шу йили март ойида олтингугурт и.ч. нинг 4навбати ҳам ишга туширилди. Унинг йиллик и.ч. қуввати 183 минг т. Олтингугурт тозаловчи 6 та блок ва олтингугурт ишлаб чиқарувчи 2 та блокдан ташкари 4навбат мажмуига суюлтирилган газ олиш ва бир йўла газ конденсатини барқарорлаштириш қурилмаси ҳам киради.
1992 й.нинг дек. ойига келиб газни қайта ишлаш қувватлари йилига 25 млрд.м3 га оширилиб, газни кайта ишлаш блоклари сони 18 тага етказилди. 2000 й. 25 майдан бошлаб корхона «Ўзгеонефтгазқазибчиқариш» акциядорлик компанияси таркибидаги Муборак газни кайта ишлаш з-ди шўъба-унитар корхонасига айлантирилди. Корхонанинг Низом жамгармаси 10 млрд. 199 млн. 245 минг сўм (2003). М.г.қ.и.з. АҚШ, Франция, Испания, Германия, Чехия, Россия, Япония, Украина давлатлари б-н иқтисодий алоқалар ўрнатган. Бу давлатлардан корхонага абсорбентлар, катализаторлар, кимёвий ре-агентлар, кимёвий реактивлар, кимёвий асбоб-ускуналар етказиб берилади.
2000 й.да кайта ишланган газ 27324 млн. м3, олтингугурт и.ч. 217,5 минг т., баркарорлаштирилган конденсат и.ч. 556 минг т, суюлтирилган газ и.ч. 13,5 минг т ни ташкил этди.
Ўктам Умаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.