Muborak tumani

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 779-b. — ziyouz.com

Muborak tumani - Qaşqadaryo viloyatitsat tuman. 1978 y. 13 sent.da taşkil etilgan. Ğarbda Buxoro viloyati, şim.da Navoiy va Samarqand viloyatlari, şarkda viloyatning Koson tumani, jan.da Kasbi va Mirişkor tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 3,07 ming km2. Aholisi 62 ming kişiga yaqin (2003). Tumanda 4 qişloq fuqarolar yiğini (Muborak, Sariq, Qarluk, Qoraqum), 1 şahar (Muborak) bor. Tuman markazi — Muborak ş.

Tabiati. Tuman Qaşqadaryoning quyi qismida, Qarşi çöli zonasida joylaşgan. Yer usti tekislik, adir va qirlardan iborat. Bal. 450— 550 m. Yozi uzun va issiq, iyulda t-ra 42» gaça kutariladi. Yanv.da eng past t-ra —27°. Noyab. örtalaridan havo soviydi va namgarçilik boşlanadi. Yillik yoğin 190—200 mm. Vegetatsiya davri 270—280 kun. Tuman hududidan Qaşqadaryo oqib ötadi. Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, rus, turkman, tatar, arman, ukrain, ozarbayjon va b. millat vakillari ham yaşaydi. Aholining örtaça ziçligi 1 km2 ga 20 kişi (2003).

Xöjaligi. Tumanhududidanneft va gaz konlari topilgan. Jan. Muborak, Şim. Muborak va b. konlardan neft va gaz çiqarilmoqda. Muborak— Zirabuloq, Muborak—Kogon, Muborak—Navoiy gaz uzatiş quvurlari işlab turibdi. M.t. hududida tabiiy gazni qayta işlaş z-di bor. Tumanda «Muborakneftgaz» korxonasi va unga qaraşli Zevardi, Kökdumaloq, Alan, Örtabuloq, Kultoq, Pomuq, Şimoliy Örtabuloq, Kurik kabi gaz konlari işlab turibdi. Tumanda 1 qöşma korxona, 850 dan ziyod kiçik va xususiy korxona, 16 aksiyadorlik jamiyati mavjud. Q.x.da paxtaçilik, ğallaçilik va çorvaçilik yetakçi örinda. 4 şirkat xöjaligi, 6 fermerlar uyuşmasi, hamda naslçilik va qorakölçilikka ixtisoslaşgan xöjalik bor. Jami 23,7 ming ga ekin maydonining 22,9 ming ga si suğoriladi, 11 ming ga maydonga paxta, 10,5 ming ga maydonga ğalla, 100 ga maydonga sabzavot va poliz, 108 ga maydonga yem-xaşak ekinlari ekiladi, 142 ga maydonni boğlar egallagan. Tuman jamoa va şaxsiy xöjaliklarida 12,5 ming qoramol, 137 ming qöy va eçki, 20 ming parranda bor. Tuman markazini qişloqlar va qöşni tumanlar b-n boğlaydigan yöllar asfaltlangan. Muborak—Koson (50 km), Muborak—Qarşi (78 km), Muborak—Buxoro (90 km) va b. yönalişlarda avtobuslar qatnaydi. M.t. hududidan t.y. ötgan. Tumanda 2001 y.dan «Yangi asr» telestudiyasi faoliyat körsatadi.

M.t.da 30 umumiy ta'lim maktabi, sanoat kasb-hunar, tibbiyot, ped.- iqtisodiyot kollejlari va kasb-hunar maktabi, 9 kutubxona, 3 klub, 2 yoşlar klubi, yoşlar sport majmuasi, tennis korti, markaziy stadion va futbol maydonlari bor. «Maş'al» futbol jamoasi respublikaning oliy tabaqasida qatnaşadi. Tuman markaziy kasalxonasining 12 bölimi va qişloq vraçlik, feldşer-akuşerlik punktlari hamda b. tibbiy muassasalarda 95 vraç va 217 örta tibbiy xodim işlaydi. 1978 y.dan «Muborak hayoti» tuman gaz. çiqadi (adadi 1500).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МУБОРАК ТУМАНИ - Қашқадарё вилоятицат туман. 1978 й. 13 сент.да ташкил этилган. Ғарбда Бухоро вилояти, шим.да Навоий ва Самарқанд вилоятлари, шаркда вилоятнинг Косон тумани, жан.да Касби ва Миришкор туманлари б-н чегарадош. Майд. 3,07 минг км2. Аҳолиси 62 минг кишига яқин (2003). Туманда 4 қишлоқ фуқаролар йиғини (Муборак, Сариқ, Қарлук, Қорақум), 1 шаҳар (Муборак) бор. Туман маркази — Муборак ш.

Табиати. Туман Қашқадарёнинг қуйи қисмида, Қарши чўли зонасида жойлашган. Ер усти текислик, адир ва қирлардан иборат. Бал. 450— 550 м. Ёзи узун ва иссиқ, июлда т-ра 42» гача кутарилади. Янв.да энг паст т-ра —27°. Нояб. ўрталаридан ҳаво совийди ва намгарчилик бошланади. Йиллик ёғин 190—200 мм. Вегетация даври 270—280 кун. Туман ҳудудидан Қашқадарё оқиб ўтади. Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, рус, туркман, татар, арман, украин, озарбайжон ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳолининг ўртача зичлиги 1 км2 га 20 киши (2003).

Хўжалиги. Туманҳудудиданнефть ва газ конлари топилган. Жан. Муборак, Шим. Муборак ва б. конлардан нефть ва газ чиқарилмоқда. Муборак— Зирабулоқ, Муборак—Когон, Муборак—Навоий газ узатиш қувурлари ишлаб турибди. М.т. ҳудудида табиий газни қайта ишлаш з-ди бор. Туманда «Муборакнефтгаз» корхонаси ва унга қарашли Зеварди, Кўкдумалоқ, Алан, Ўртабулоқ, Култоқ, Помуқ, Шимолий Ўртабулоқ, Курик каби газ конлари ишлаб турибди. Туманда 1 қўшма корхона, 850 дан зиёд кичик ва хусусий корхона, 16 акциядорлик жамияти мавжуд. Қ.х.да пахтачилик, ғаллачилик ва чорвачилик етакчи ўринда. 4 ширкат хўжалиги, 6 фермерлар уюшмаси, ҳамда наслчилик ва қоракўлчиликка ихтисослашган хўжалик бор. Жами 23,7 минг га экин майдонининг 22,9 минг га си суғорилади, 11 минг га майдонга пахта, 10,5 минг га майдонга ғалла, 100 га майдонга сабзавот ва полиз, 108 га майдонга ем-хашак экинлари экилади, 142 га майдонни боғлар эгаллаган. Туман жамоа ва шахсий хўжаликларида 12,5 минг қорамол, 137 минг қўй ва эчки, 20 минг парранда бор. Туман марказини қишлоқлар ва қўшни туманлар б-н боғлайдиган йўллар асфальтланган. Муборак—Косон (50 км), Муборак—Қарши (78 км), Муборак—Бухоро (90 км) ва б. йўналишларда автобуслар қатнайди. М.т. ҳудудидан т.й. ўтган. Туманда 2001 й.дан «Янги аср» телестудияси фаолият кўрсатади.

М.т.да 30 умумий таълим мактаби, саноат касб-ҳунар, тиббиёт, пед.- иқтисодиёт коллежлари ва касб-ҳунар мактаби, 9 кутубхона, 3 клуб, 2 ёшлар клуби, ёшлар спорт мажмуаси, теннис корти, марказий стадион ва футбол майдонлари бор. «Машъал» футбол жамоаси республиканинг олий табақасида қатнашади. Туман марказий касалхонасининг 12 бўлими ва қишлоқ врачлик, фельдшер-акушерлик пунктлари ҳамда б. тиббий муассасаларда 95 врач ва 217 ўрта тиббий ходим ишлайди. 1978 й.дан «Муборак ҳаёти» туман газ. чиқади (адади 1500).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.