Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Mufta

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 881–882-b. — ziyouz.com

    Mufta (nem. Muffe) (texnikada) — vallar, tişli ğildiraklar, trubalar, kabellarni bir-biriga ulaş uçun işlatiladigan detal yoki uzel. Doimiy biriktiruvçi M.; boşqariladigan yoki ilaşma M.; öz-özidan boşqariladigan (avtomat) M.; sirpanma M. va maxsus M.larbor. Doimiy biriktiruv-ç i M.lar vositasida ikki bölak val birlaştirilib, bitta yaxlit val xrsil qilinadi. Bunday M.ning qözğalmas, qözğaluvçan (kompensatsiyalovçi) va elastik (qayişqoq) xillari bor. Vallarni istalgan vaqtda ulaş yoki ajratiş uçun boşqariladigan (ilaşma) M.lar işlatiladi. Ularning kulaçokli yoki friksion xillari bor. Ularni mexanik, gidravlik yoki elektromagnit moslamalar vositasida avtomatik tarzda yoki qölda istalgan vaqtda uzib-ulaş mumkin. Sirpanma M.lar sirpaniş yuz berganda, mas, yetaklanuvçi yarim M. yetakçi yarim M.dan orqada qolganda işga tuşadi. Ularning gidrodinamik va elektrodinamik xillari bor. Maşinalarning aylanib işlaydigan detallariga ta'sir etayotgan kuç va moment tösatdan ortib ketganda ularni saqlaş maqsadida maxsus saqlagiç M.lar işlatiladi. Valdagi kuç va moment möljaldagidan oşib ketganda, avvalo M.ning boltlari sinib, vallarni bir-biridan ajratadi. Avtomatik işlaydigan saklagiç M.lar xam bor. Mas, markazdan qoçma M.lar yordamida vallar avtomatik tarzda ulanibuzilib turadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МУФТА (нем. Muffe) (техникада) — валлар, тишли ғилдираклар, трубалар, кабелларни бир-бирига улаш учун ишлатиладиган деталь ёки узел. Доимий бириктирувчи М.; бошқариладиган ёки илашма М.; ўз-ўзидан бошқариладиган (автомат) М.; сирпанма М. ва махсус М.ларбор. Доимий бириктирув-ч и М.лар воситасида икки бўлак вал бирлаштирилиб, битта яхлит вал хрсил қилинади. Бундай М.нинг қўзғалмас, қўзғалувчан (компенсацияловчи) ва эластик (қайишқоқ) хиллари бор. Валларни исталган вақтда улаш ёки ажратиш учун бошқариладиган (илашма) М.лар ишлатилади. Уларнинг кулачокли ёки фрикцион хиллари бор. Уларни механик, гидравлик ёки электромагнит мосламалар воситасида автоматик тарзда ёки қўлда исталган вақтда узиб-улаш мумкин. Сирпанма М.лар сирпаниш юз берганда, мас, етакланувчи ярим М. етакчи ярим М.дан орқада қолганда ишга тушади. Уларнинг гидродинамик ва электродинамик хиллари бор. Машиналарнинг айланиб ишлайдиган деталларига таъсир этаётган куч ва момент тўсатдан ортиб кетганда уларни сақлаш мақсадида махсус сақлагич М.лар ишлатилади. Валдаги куч ва момент мўлжалдагидан ошиб кетганда, аввало М.нинг болтлари синиб, валларни бир-биридан ажратади. Автоматик ишлайдиган саклагич М.лар хам бор. Мас, марказдан қочма М.лар ёрдамида валлар автоматик тарзда уланибузилиб туради.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.