Muğojar toği
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 906–907-b. — ziyouz.com
Muğojar toği (qozoqça Möğaljar) — Qozoğiston Respublikasining Oq-töba viloyatidagi toğ. Kaspiyböyi pasttekisligi b-n Törğay soyligi orasida joylaşgan. U şim. da Ural daryosi vodiysidan jan.da Turon tekisligidagi Şağiray balandligigaça davom etadi. Uz. 200 km, eni 30 km gaça. Eng baland joyi 657 m (Katta Baxtiboy toği). Toğ geologik tuzilişi jihatidan Ural toğlarining davomi hisoblanib, asosan, ohaktoş, kömirli slanets, qumtoş, kristalli slanets kabi jinslardan tuzilgan. Ğarbiy va şarqiy Muğojar toğiga bölinadi.
Iqlimi keskin kontinental, yozi issiq va quruq, kişi sovuq, qor kam yoğadi. Yanv.ning örtaça t-rasi —16, —17°, iyulniki 23—25°. Yillik yoğin 200—250 mm. Yoğin asosan, bahorda tuşadi. M.t.ning ğarbiy yon bağridan Emba, Ör (Kaspiy dengizi havzasi), şarqiy yon bağridan Irğiz daryosining öng irmoklari boşlanadi. Asosan, daşt va çala çöl landşafta mavjud bölib, jan. qoratuproq va kaştan tuproqdan iborat. Asosiy ösimliklari: çalov, betaga, şuvoq, burgan, daryo vodiylarida terak, tol, qa-yin ösadi. Bahorgi-yozgi yaylovlar bor. Xrom rudasi, fosforit, mis, nikel, kömir konlari zaminida konçilik sa-noati rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҒОЖАР ТОҒИ (қозоқча Мўғалжар) — Қозоғистон Республикасининг Оқ-тўба вилоятидаги тоғ. Каспийбўйи пасттекислиги б-н Тўрғай сойлиги орасида жойлашган. У шим. да Урал дарёси водийсидан жан.да Турон текислигидаги Шағирай баландлигигача давом этади. Уз. 200 км, эни 30 км гача. Энг баланд жойи 657 м (Катта Бахтибой тоғи). Тоғ геологик тузилиши жиҳатидан Урал тоғларининг давоми ҳисобланиб, асосан, оҳактош, кўмирли сланец, қумтош, кристалли сланец каби жинслардан тузилган. Ғарбий ва шарқий Муғожар тоғига бўлинади.
Иқлими кескин континентал, ёзи иссиқ ва қуруқ, киши совуқ, қор кам ёғади. Янв.нинг ўртача т-раси —16, —17°, июлники 23—25°. Йиллик ёғин 200—250 мм. Ёғин асосан, баҳорда тушади. М.т.нинг ғарбий ён бағридан Эмба, Ўр (Каспий денгизи ҳавзаси), шарқий ён бағридан Ирғиз дарёсининг ўнг ирмоклари бошланади. Асосан, дашт ва чала чўл ландшафта мавжуд бўлиб, жан. қоратупроқ ва каштан тупроқдан иборат. Асосий ўсимликлари: чалов, бетага, шувоқ, бурган, дарё водийларида терак, тол, қа-йин ўсади. Баҳорги-ёзги яйловлар бор. Хром рудаси, фосфорит, мис, никель, кўмир конлари заминида кончилик са-ноати ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.