Muğom
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 907-b. — ziyouz.com
Muğom — 1) Ozarbayjon xalq musiqasida lad. Jami 70 dan ortiq M.lar ma'lum bölib, asosiylari — rast, şur, segoh, şuşter, çargyah, bayati şiraz, humayun. Qolganlari şular zaminida taşkil topgan. M. tovuşqatorlarida orttirilgan sekunda intervali uçraydi; köplarining diapazoni oktavadan keng bölib, ayrim tovuşlar turliça variantlarda kelişi mumkin. M.larda tonika ularning past qismidagina emas, balki örta qismlarida ham uçraydi; 2) Ozarbayjon va Toğli Qoraboğda tarqalgan turkumli vokal-çolğu asar. M.lar muayyan ladga asoslanib, odatda, şu lad (mas, rast, şur va h.k.) nomi b-n ataladi. Ular badiha uslubiga asoslangan aşula, raqs va çolğu kuylaridan iborat. 19-a. dan boşlab M.lardan A. Magomayev, U. Hojibekov, N. Tigranov, R. Glier va b. kompozitorlar turli janrlardagi asarlarida foydalanişgan. A. Ter-Gevondyan («Rast»), F. Amirov («Şur», «Kyurdi Ovşar», «Bayati Gulistan»), Niyoziy («Rast»), S. Aleskerov («Bayati Şiraz») va b. M.larni orkestr uçun, J. Jangirov («Çargyah»), A. Aliverdibekov («Bayati Şiraz») a kapella xori uçun qayta işlaganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҒОМ — 1) Озарбайжон халқ мусиқасида лад. Жами 70 дан ортиқ М.лар маълум бўлиб, асосийлари — раст, шур, сегоҳ, шуштэр, чаргяҳ, баяти шираз, ҳумаюн. Қолганлари шулар заминида ташкил топган. М. товушқаторларида орттирилган секунда интервали учрайди; кўпларининг диапазони октавадан кенг бўлиб, айрим товушлар турлича вариантларда келиши мумкин. М.ларда тоника уларнинг паст қисмидагина эмас, балки ўрта қисмларида ҳам учрайди; 2) Озарбайжон ва Тоғли Қорабоғда тарқалган туркумли вокал-чолғу асар. М.лар муайян ладга асосланиб, одатда, шу лад (мас, раст, шур ва ҳ.к.) номи б-н аталади. Улар бадиҳа услубига асосланган ашула, рақс ва чолғу куйларидан иборат. 19-а. дан бошлаб М.лардан А. Магомаев, У. Ҳожибеков, Н. Тигранов, Р. Глиэр ва б. композиторлар турли жанрлардаги асарларида фойдаланишган. А. Тер-Гевондян («Раст»), Ф. Амиров («Шур», «Кюрди Овшар», «Баяти Гулистан»), Ниёзий («Раст»), С. Алескеров («Баяти Шираз») ва б. М.ларни оркестр учун, Ж. Жангиров («Чаргяҳ»), А. Аливердибеков («Баяти Шираз») а капелла хори учун қайта ишлаганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.