Muğon
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 907-b. — ziyouz.com
Muğon MUĞON, Muqon (?—572) — turk xoqonlaridan biri. Bumin xoqonning öğli. Asli ismi Quşu bölib, M. unvoni b-n taxtga ötirgan. M.ning bir neça ismlari bölgan — Quş, Yegin — nevara, jiyan; Yandi — ğolib; unvoni — M.; M. qahrli, jasur, aqlli bölib, uni jangu jadaldan boşqa heç narsa qiziqtirmagan. 553 y. kuzida u jujanlarni qayta tormor etgan. Jujanlar Si imperatoridan boşpana topganlar. 555 y. Si imperatori öz yeridan jujanlarni haydab çiqargan, çunki ular qaroqçilik qilişga ötgandilar. Bundan foydalangan M. va kidanlar jujanlarni tormor kilganlar. 554 y. M. davlati kiçik bir mulkdan imperiyaga aylangan. Şim.da Sigu davlati ham zabt etilgan. Çjou imperiyasi b-n tuzilgan şartnomaga köra, Çjou M.ga har yili 100 ming parça ipak mato soliği tölab turgan. 572 y. M. vafot etgan. Taxtga ötirgan ukasi Toboxon Si imperiyasi b-n sulh tuzgan. Çjou soliqlan boş tortganda unga hujum qilgan va Çjou yana soliq tölaşga majbur bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҒОН, Муқон (?—572) — турк хоқонларидан бири. Бумин хоқоннинг ўғли. Асли исми Қушу бўлиб, М. унвони б-н тахтга ўтирган. М.нинг бир неча исмлари бўлган — Қуш, Йегин — невара, жиян; Янди — ғолиб; унвони — М.; М. қаҳрли, жасур, ақлли бўлиб, уни жангу жадалдан бошқа ҳеч нарса қизиқтирмаган. 553 й. кузида у жужанларни қайта тормор этган. Жужанлар Ци императоридан бошпана топганлар. 555 й. Ци императори ўз еридан жужанларни ҳайдаб чиқарган, чунки улар қароқчилик қилишга ўтгандилар. Бундан фойдаланган М. ва киданлар жужанларни тормор килганлар. 554 й. М. давлати кичик бир мулкдан империяга айланган. Шим.да Цигу давлати ҳам забт этилган. Чжоу империяси б-н тузилган шартномага кўра, Чжоу М.га ҳар йили 100 минг парча ипак мато солиғи тўлаб турган. 572 й. М. вафот этган. Тахтга ўтирган укаси Тобохон Ци империяси б-н сулҳ тузган. Чжоу солиқлан бош тортганда унга ҳужум қилган ва Чжоу яна солиқ тўлашга мажбур бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.