Muhammad Aminxon
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 917-b. — ziyouz.com
Muhammad Aminxon (1817-55) — Xiva xoni (1846—55). Olloqulixonning öğli. Xiva xonligini iqtisodiy va siyosiy jihatdan mustahkamlaşga qaratilgan oldingi xonlar siyosatini davom ettirdi. Atrofidagi barça isyonkor turkman qabilalarini böysundirdi va xonlik daromadini oşirdi. M. A. öz hukmronligi davrida Xuroson va Marvga 10 martadan köproq qöşin tortib bordi. Xonlik poytaxti bölgan Xiva ş.da va uning atrofida keng miq-yosda quriliş va obodonlaştiriş işlarini olib bordi. Xiva ş.da qurilgan Muhammad Aminxon Madrasasi va uning yonidagi haşamatli Kök (Kalta) minora şular jumlasidandir. Hali bitmagan minorani şu davr şo-irlari «Falak ayvoniga qöyilgan us-tundek» deb ta'rifladilar. M. A. Xorazm poytaxtini Köhna Urganç (qad. Gurganj)ga köçiriş uçun u yerda ham köp quriliş va obodonlaştiriş işlarini amalga oşirdi. Lekin, Saraxs (Turkmaniston)da turkmanlar b-n bölgan jangda halok böddi.
Ad.: Mankovskaya L., Xiva, T., 1982; Xudoyberganov K., Xiva xonlari şajarasi, Urganç, 1996; Abdurasulov A., Xiva [tarixiy-etnografik oçerklar], T., 1997.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҲАММАД АМИНХОН (1817-55) — Хива хони (1846—55). Оллоқулихоннинг ўғли. Хива хонлигини иқтисодий ва сиёсий жиҳатдан мустаҳкамлашга қаратилган олдинги хонлар сиёсатини давом эттирди. Атрофидаги барча исёнкор туркман қабилаларини бўйсундирди ва хонлик даромадини оширди. М. А. ўз ҳукмронлиги даврида Хуросон ва Марвга 10 мартадан кўпроқ қўшин тортиб борди. Хонлик пойтахти бўлган Хива ш.да ва унинг атрофида кенг миқ-ёсда қурилиш ва ободонлаштириш ишларини олиб борди. Хива ш.да қурилган Муҳаммад Аминхон Мадрасаси ва унинг ёнидаги ҳашаматли Кўк (Калта) минора шулар жумласидандир. Ҳали битмаган минорани шу давр шо-ирлари «Фалак айвонига қўйилган ус-тундек» деб таърифладилар. М. А. Хоразм пойтахтини Кўҳна Урганч (қад. Гурганж)га кўчириш учун у ерда ҳам кўп қурилиш ва ободонлаштириш ишларини амалга оширди. Лекин, Сарахс (Туркманистон)да туркманлар б-н бўлган жангда ҳалок бўдди.
Ад.: Маньковская Л., Хива, Т., 1982; Худойберганов К., Хива хонлари шажараси, Урганч, 1996; Абдурасулов А., Хива [тарихий-этнографик очерклар], Т., 1997.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.