Muhammad Aminxon madrasasi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 917-b. — ziyouz.com
Muhammad Aminxon madrasasi — Xivadagi me'moriy yodgorlik (1852—55). Muhammad Aminxon qurdirgan. Içan qal'aning ğarbiy qismida joylaşgan. Madrasa ikki qavatli. Birinçi qavatidagi hujralar dahlizli, ikkinçi qavatdagilar ayvonli. Bu uslub Xiva madrasalari me'morligida ilk bor şu binoda qöllanilgan. Ayvonlarning qurilişi sodda, hovlining umumiy me'morligiga moye. Ikki qavatli ayvonlardagi qanoslar va qarama-qarşi qöyilgan peştoqlar sirkor parçinlar b-n naqşlangan. Hujralar tomi balxi gumbaz b-n berkitilgan. Şarqiy qanotidagi masjid va ğarbiy qanotidagi darsxonaning gumbazlari burçaklaridan çiqarilgan toqili qiya sathbağalga qöyilgan. Peştoqining 6 qirrali kurkam ravoği ham sirkor parçinlar b-n bezatilgan. Masjidning baland gumbazi peştokidan ança yuqori kötarilib turadi. Madrasaning baland va bezakdor peştoqi öziga xos mayda ravoqçalarga bölingan, burçaklaridagi mezanali guldastalar binoga salobat va gözallik bağişlaydi. Binoda Xiva me'morlik maktabiga xos uslublarning eng yaxşi namunalari qöllangan. Boş tarzidagi miyonsaroy 2 oşyonli, 5 gumbazli böğimlarga ajratilgan. Yoğoç öymakorligida işlangan eşik va panjaralar noyob san'at asari hisoblanadi. Umumiy tarhi — 77x60,0 m; hovli 38,0x38,0 m; masjid 9,4x8,4 m; darsxona 5,6x5,6 m. Madrasa ta'mirlanib, mehmonxona uçun moslaştirilgan, ötmişda yirik öquv dargohi va şahar devonxonasi bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҲАММАД АМИНХОН МАДРАСАСИ — Хивадаги меъморий ёдгорлик (1852—55). Муҳаммад Аминхон қурдирган. Ичан қалъанинг ғарбий қисмида жойлашган. Мадраса икки қаватли. Биринчи қаватидаги ҳужралар даҳлизли, иккинчи қаватдагилар айвонли. Бу услуб Хива мадрасалари меъморлигида илк бор шу бинода қўлланилган. Айвонларнинг қурилиши содда, ҳовлининг умумий меъморлигига мое. Икки қаватли айвонлардаги қанослар ва қарама-қарши қўйилган пештоқлар сиркор парчинлар б-н нақшланган. Ҳужралар томи балхи гумбаз б-н беркитилган. Шарқий қанотидаги масжид ва ғарбий қанотидаги дарсхонанинг гумбазлари бурчакларидан чиқарилган тоқили қия сатҳбағалга қўйилган. Пештоқининг 6 қиррали куркам равоғи ҳам сиркор парчинлар б-н безатилган. Масжиднинг баланд гумбази пештокидан анча юқори кўтарилиб туради. Мадрасанинг баланд ва безакдор пештоқи ўзига хос майда равоқчаларга бўлинган, бурчакларидаги мезанали гулдасталар бинога салобат ва гўзаллик бағишлайди. Бинода Хива меъморлик мактабига хос услубларнинг энг яхши намуналари қўлланган. Бош тарзидаги миёнсарой 2 ошёнли, 5 гумбазли бўғимларга ажратилган. Ёғоч ўймакорлигида ишланган эшик ва панжаралар ноёб санъат асари ҳисобланади. Умумий тарҳи — 77x60,0 м; ҳовли 38,0x38,0 м; масжид 9,4x8,4 м; дарсхона 5,6x5,6 м. Мадраса таъмирланиб, меҳмонхона учун мослаштирилган, ўтмишда йирик ўқув даргоҳи ва шаҳар девонхонаси бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.