Muhammad Murod Samarqandiy
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 923-b. — ziyouz.com
Muhammad Murod Samarqandiy (16-a.) — musavvir, Samarqand miniatyura maktabinçng yirik vakili. Öziga xos uslubi, yuksak badiiy saviyadagi asarlari b-n Örta Osiyoda miniatyura san'ati rivojiga katta hissa qöşgan. Firdavsiyning «Şohnoma» (1556 y.da köçirilgan nusxasini bezagan 115 ta miniatyurasi ÖzFA ŞIda), Sa'diyning «Böston» (Dublindagi Çester Bitti kutubxonasida) asarlariga işlagan miniatyuralari bizgaça yetib kelgan. M.M.S. ijodida badiiy usullarni yangilaşga intilgan; an'anaviy syujet va kompozitsiyalar tuzilişidan qoçgan musavvir keskin syujetlarni tanlab olib (mas, özining orqasidan ommani zulmga qarşi ergaştira olgan temirçi Kova qözğoloni, özining be-gunoxligini olovda sinaş b-n isbotlagan Siyovuş va b.), kişilarning qiyofalarini ta'sirçan ruhiy holatda bera olgan; kam şakllar orqali qöşinlar, ularning sarkardalari örtasidagi qizğin jang lavhalarini yaratişga erişgan. Asarlar koloriti jiddiy, keng böyokdar gammasida yorqin ranglar b-n bir qatorda ularning xilma-xil tuslaridan ham foydalanilgan; musavvirning har bir asar uçun alohida qat'iy ranglar uyğunligini tanlab olişi diqqatga sazovor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҲАММАД МУРОД САМАРҚАНДИЙ (16-а.) — мусаввир, Самарқанд миниатюра мактабинчнг йирик вакили. Ўзига хос услуби, юксак бадиий савиядаги асарлари б-н Ўрта Осиёда миниатюра санъати ривожига катта ҳисса қўшган. Фирдавсийнинг «Шоҳнома» (1556 й.да кўчирилган нусхасини безаган 115 та миниатюраси ЎзФА ШИда), Саъдийнинг «Бўстон» (Дублиндаги Честер Битти кутубхонасида) асарларига ишлаган миниатюралари бизгача етиб келган. М.М.С. ижодида бадиий усулларни янгилашга интилган; анъанавий сюжет ва композициялар тузилишидан қочган мусаввир кескин сюжетларни танлаб олиб (мас, ўзининг орқасидан оммани зулмга қарши эргаштира олган темирчи Кова қўзғолони, ўзининг бе-гунохлигини оловда синаш б-н исботлаган Сиёвуш ва б.), кишиларнинг қиёфаларини таъсирчан руҳий ҳолатда бера олган; кам шакллар орқали қўшинлар, уларнинг саркардалари ўртасидаги қизғин жанг лавҳаларини яратишга эришган. Асарлар колорити жиддий, кенг бўёкдар гаммасида ёрқин ранглар б-н бир қаторда уларнинг хилма-хил тусларидан ҳам фойдаланилган; мусаввирнинг ҳар бир асар учун алоҳида қатъий ранглар уйғунлигини танлаб олиши диққатга сазовор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.