Muhammad Şarif Buxoriy
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 929–930-b. — ziyouz.com
Muhammad Şarif Buxoriy MUHAMMAD ŞARIF BUXORIY, al-Alaviy, Muhammad Şarif ibn Muhammad al-Husayniy al-Buxoriy (1609—1697) — buxorolik faylasuf va tarixçi. Falsafa, tasavvuf, tarix, fiqx., tilşunoslik, şe'riyat, astronomiya sohasida 20 dan ortiq asarlar yozgan. «Arrisola addavriya» («Davriylik haqida risola») asari makon va zamon masalalariga bağişlangan, Adudiddin al-Idjiyning «Adudiyya aqidalari şarhiga hoşiya» va Sa'duddin Taftazoniyning «Mavlaviy Şarif tahzib şarhiga hoşiya» asarlariga şarhlar yozgan. Faylasufning «Devoni Şarif» yoki «Ğazaliyoti Şarif» nomi b-n tanilgan devoni ham mavjud bölib, turli kotiblar tomonidan köçirib kelingan. Uning arab tilşunosligiga oid «Hoşiyai Mavlaviyi Şarif bar favoyidi Ziyoiyya» («Mavlaviyi Şarifning Ziyoiy foydalariga izohi») asari bölib, u «Al-Qofiya»ga şarh sifatida yozilgan. Bundan taşqari, «Jome' ulmasoyil» («Masalalar majmui»), «Zubdat ul- afkor», «Aqoid asoslari haqida risola», «Mavlaviy Şarif risolasi», «Nazm ulmuxtasar» va b. asarlar muallifi.
M.Ş.B. Mir arabmadrasasiaya mudarrislik qilgan. Uning «Kitobi favoyidi xoqoniyya» («Xoqonga foydali maslahatlar kitobi») asari 25 bob va 32 fasldan iborat bölib, unda şariat qonunqoidalari, ijtimoiy hayot va axloqiy muammolarga oid ma'lumotlar, hukmdorlar töğrisida qiziqarli lavhalar mavjud.
Ad.: Özbekistonda ijtimoiy-falsafiy fikrlar tarixidan, T., 1995; Nuritdinov M., Iz istorii obşestvennofilosofskoy misli Sredney Azii v XVI—XVII vekax, T., 1996; Ma'naviyat yulduzlari, T., 2001; Hoşimxonov M., Maşrabi mö'tabar özim, T., 2002.
Qahramon Rajabov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҲАММАД ШАРИФ БУХОРИЙ, ал-Алавий, Муҳаммад Шариф ибн Муҳаммад ал-Ҳусайний ал-Бухорий (1609—1697) — бухоролик файласуф ва тарихчи. Фалсафа, тасаввуф, тарих, фиқх., тилшунослик, шеърият, астрономия соҳасида 20 дан ортиқ асарлар ёзган. «Аррисола аддаврия» («Даврийлик ҳақида рисола») асари макон ва замон масалаларига бағишланган, Адудиддин ал-Иджийнинг «Адудиййа ақидалари шарҳига ҳошия» ва Саъдуддин Тафтазонийнинг «Мавлавий Шариф таҳзиб шарҳига ҳошия» асарларига шарҳлар ёзган. Файласуфнинг «Девони Шариф» ёки «Ғазалиёти Шариф» номи б-н танилган девони ҳам мавжуд бўлиб, турли котиблар томонидан кўчириб келинган. Унинг араб тилшунослигига оид «Ҳошияи Мавлавийи Шариф бар фавойиди Зиёиййа» («Мавлавийи Шарифнинг Зиёий фойдаларига изоҳи») асари бўлиб, у «Ал-Қофия»га шарҳ сифатида ёзилган. Бундан ташқари, «Жомеъ улмасойил» («Масалалар мажмуи»), «Зубдат ул- афкор», «Ақоид асослари ҳақида рисола», «Мавлавий Шариф рисоласи», «Назм улмухтасар» ва б. асарлар муаллифи.
М.Ш.Б. Мир арабмадрасасиая мударрислик қилган. Унинг «Китоби фавойиди хоқониййа» («Хоқонга фойдали маслаҳатлар китоби») асари 25 боб ва 32 фаслдан иборат бўлиб, унда шариат қонунқоидалари, ижтимоий ҳаёт ва ахлоқий муаммоларга оид маълумотлар, ҳукмдорлар тўғрисида қизиқарли лавҳалар мавжуд.
Ад.: Ўзбекистонда ижтимоий-фалсафий фикрлар тарихидан, Т., 1995; Нуритдинов М., Из истории общественнофилософской мысли Средней Азии в XVI—XVII веках, Т., 1996; Маънавият юлдузлари, Т., 2001; Ҳошимхонов М., Машраби мўътабар ўзим, Т., 2002.
Қаҳрамон Ражабов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.