Mulda
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 806-b. — ziyouz.com
Mulda (nem. mulde — toğora) (geologiyada) — qiya sinklinal burmalaniş yoki tektonik çökiş natijasida şakllangan tovoqsimon yotqiziklar. Ba'zan sinklinal burmalarning pastki qismi xam M. deb ataladi. Geosinklinal-orogen va platforma strukturalarining oraliğida qöşimça deformatsiya natijasida vujudga kelgan va köpinça qönğir kömir havzalari paydo bölişi b-n boğliq M.lar farq qilinadi.
Konlarni qazib oliş natijasida paydo böladigan va ta'siri yer yuzasigaça tarqaladigan jinslarning siljiş hollari çökiş yoki siljiş M.si deb yuritiladi. Yer ostidan foydali qazilmalar kazib olinadigan hududlarda çökiş ehtimoli bölgan, ya'ni siljiş M.sida bino va inşootlar qurilişi taqiklanadi, bu maydonlar konga ajratilgan hudud deb hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУЛЬДА (нем. mulde — тоғора) (геологияда) — қия синклиналь бурмаланиш ёки тектоник чўкиш натижасида шаклланган товоқсимон ётқизиклар. Баъзан синклиналь бурмаларнинг пастки қисми хам М. деб аталади. Геосинклиналь-ороген ва платформа структураларининг оралиғида қўшимча деформация натижасида вужудга келган ва кўпинча қўнғир кўмир ҳавзалари пайдо бўлиши б-н боғлиқ М.лар фарқ қилинади.
Конларни қазиб олиш натижасида пайдо бўладиган ва таъсири ер юзасигача тарқаладиган жинсларнинг силжиш ҳоллари чўкиш ёки силжиш М.си деб юритилади. Ер остидан фойдали қазилмалар казиб олинадиган ҳудудларда чўкиш эҳтимоли бўлган, яъни силжиш М.сида бино ва иншоотлар қурилиши тақикланади, бу майдонлар конга ажратилган ҳудуд деб ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.