Mulkiy jinoyatlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 801–802-b. — ziyouz.com
Mulkiy jinoyatlar (ÖzRda) -iqtisodiy jinoyatlardan biri. M.j. özgalar mulkini talontoroj qiliş b-n boğliq bölgan va boğliq bölmagan jinoyatlarga bölinadi. Mulkni talontoroj qiliş va talontoroj qiliş b-n boğliq bölmagan, ammo jinoyat tufayli mulkiy zarar kelib çiqadigan jinoyatlar uçun javobgarlik JK «Maxsus qismi»ning 11 — 13-boblarida nazarda tutilgan. Mulkni talontoroj qiliş uçun javobgarlik ÖzR JKning 10-bobida berilgan bölib, bularga bosqinçilik (JK, 164modda), tovlamaçilik (JK, 165modda), talonçilik (JK, 166modda), özlaştiriş yoki rastrata qiliş (JK, 167modda), firibgarlik (JK, 168modda), öğrilik (JK, 169modda) jinoyatlari kiritilgan. Mulkni talontoroj qiliş — özganing mulkini yoxud mulkiy huquklarni q.asddan qonunga xilof ravişda ğaraz niyatlarda qaytarib bermaslik maqsadida qonuniy egasi yoki mulk uçun javobgar bölgan yoxud mulkning ğayriqonuniy egallanişiga tösqinlik qilgan şaxsdan aybdorning öz ixtiyoriga yoki bo-şqaning ixtiyoriga olinişidir. M.j.ning predmeti — insonlarning mehnati natijasida yaratilgan, iqtisodiy jihatdan foydali sotiş, sotib oliş va almaşuv qiymatiga ega bölgan, insonlarning moddiy va ma'naviy ehtiyojlarini qondiradigan buyumlar, sanoat yoki q.x. mahsulotlari, şuningdek, Özbekiston puli yoki çet el valyutasi hisoblanadi. Özgalar mulkini talontoroj qiliş b-n boğliq bölmagan jinoyatlarga, aybdorning qarakati tufayli mulk şaklidan qati nazar, özgalarning mulkiga zarar yetka-zuvçi yoki mulkni nobud qiluvçi jinoyatlar (JKning 170— 174moddalari), iqtisodiy asoslarga putur yetkazuvçi jinoyatlar (JKning 175— 185moddalari) hamda xöjalik soqasidagi jinoyatlar (JKning 186—192moddalari) kiradi.
Mirzayusuf Rustamboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУЛКИЙ ЖИНОЯТЛАР (ЎзРда) -иқтисодий жиноятлардан бири. М.ж. ўзгалар мулкини талонторож қилиш б-н боғлиқ бўлган ва боғлиқ бўлмаган жиноятларга бўлинади. Мулкни талонторож қилиш ва талонторож қилиш б-н боғлиқ бўлмаган, аммо жиноят туфайли мулкий зарар келиб чиқадиган жиноятлар учун жавобгарлик ЖК «Махсус қисми»нинг 11 — 13-бобларида назарда тутилган. Мулкни талонторож қилиш учун жавобгарлик ЎзР ЖКнинг 10-бобида берилган бўлиб, буларга босқинчилик (ЖК, 164модда), товламачилик (ЖК, 165модда), талончилик (ЖК, 166модда), ўзлаштириш ёки растрата қилиш (ЖК, 167модда), фирибгарлик (ЖК, 168модда), ўғрилик (ЖК, 169модда) жиноятлари киритилган. Мулкни талонторож қилиш — ўзганинг мулкини ёхуд мулкий ҳуқукларни қ.асддан қонунга хилоф равишда ғараз ниятларда қайтариб бермаслик мақсадида қонуний эгаси ёки мулк учун жавобгар бўлган ёхуд мулкнинг ғайриқонуний эгалланишига тўсқинлик қилган шахсдан айбдорнинг ўз ихтиёрига ёки бо-шқанинг ихтиёрига олинишидир. М.ж.нинг предмети — инсонларнинг меҳнати натижасида яратилган, иқтисодий жиҳатдан фойдали сотиш, сотиб олиш ва алмашув қийматига эга бўлган, инсонларнинг моддий ва маънавий эҳтиёжларини қондирадиган буюмлар, саноат ёки қ.х. маҳсулотлари, шунингдек, Ўзбекистон пули ёки чет эл валютаси ҳисобланади. Ўзгалар мулкини талонторож қилиш б-н боғлиқ бўлмаган жиноятларга, айбдорнинг қаракати туфайли мулк шаклидан қатьи назар, ўзгаларнинг мулкига зарар етка-зувчи ёки мулкни нобуд қилувчи жиноятлар (ЖКнинг 170— 174моддалари), иқтисодий асосларга путур етказувчи жиноятлар (ЖКнинг 175— 185моддалари) ҳамда хўжалик соқасидаги жиноятлар (ЖКнинг 186—192моддалари) киради.
Мирзаюсуф Рустамбоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.