Mum rassomligi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 809–810-b. — ziyouz.com
Mum rassomligi - boğlovçi moddasi mum bölgan böyokda işlanadigan rangtasvir usuli. Kimyoviy aktivligining sustligi va namga çidamliligi tufayli bu usulda yaratilgan asarlar köp asrlar davomida özining dastlabki koloriti, sofligi, pişiqligi va böyoq qatlamining sifatini saqlabturadi. Mil. av. 14-a.dan Qad. Misrda ibodatxonalarni böyaşda qöllangan. Mil. av. 5-a. da Yunonistonda issiqusul deb ataluvçi (enkaustika) eng mustahkam M.r. texnologiyasi yaratilgan: bunda qizdirilgan mum böyoklar qizdirilgan jez kurakça yordamida asosga surtiladi. Bu usul, asosan, dastgoh san'atida qöllangan, şuningdek, ma-hobatli rasmlarda noqulay taşqi şaroitga çidamli mustahkam böyoq qatlami talab qilinganda işlatilgan. Fay-yum portretlari va Vizantiya ikonalarida (12-a.gaça) enkaustika örnini unça pişiq bölmagan hamda işlanişi osonroq skipidarli mum böyoqlar (sovuq usul deb ataladi) va mumli tempera (uçuvçan moyli emulsiya aralaşmasi) egallay boşlagan. M.r. hozir asosan rasmlarni ta'mirlaşda, yöqotilgan böyoq qatlamini töldiriş va uni mustahkamlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУМ РАССОМЛИГИ - боғловчи моддаси мум бўлган бўёкда ишланадиган рангтасвир усули. Кимёвий активлигининг сустлиги ва намга чидамлилиги туфайли бу усулда яратилган асарлар кўп асрлар давомида ўзининг дастлабки колорити, софлиги, пишиқлиги ва бўёқ қатламининг сифатини сақлабтуради. Мил. ав. 14-а.дан Қад. Мисрда ибодатхоналарни бўяшда қўлланган. Мил. ав. 5-а. да Юнонистонда иссиқусул деб аталувчи (энкаустика) энг мустаҳкам М.р. технологияси яратилган: бунда қиздирилган мум бўёклар қиздирилган жез куракча ёрдамида асосга суртилади. Бу усул, асосан, дастгоҳ санъатида қўлланган, шунингдек, ма-ҳобатли расмларда ноқулай ташқи шароитга чидамли мустаҳкам бўёқ қатлами талаб қилинганда ишлатилган. Фай-юм портретлари ва Византия иконаларида (12-а.гача) энкаустика ўрнини унча пишиқ бўлмаган ҳамда ишланиши осонроқ скипидарли мум бўёқлар (совуқ усул деб аталади) ва мумли темпера (учувчан мойли эмульсия аралашмаси) эгаллай бошлаган. М.р. ҳозир асосан расмларни таъмирлашда, йўқотилган бўёқ қатламини тўлдириш ва уни мустаҳкамлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.