Munda tillari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 813-b. — ziyouz.com
Munda tillari — avstraloosiyo tillari oilasining ğarbiy guruhi. Hindistonning şarqiy va ğarbiy hududida (asosan, Bihar, Ğarbiy Bengaliya, Orissa ştatlarida) tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 9 mln. kişidan ortiq. Santali — M.t. içida eng köp kişi sözlaşadigan til (5,5 mln. dan ortiq). M.t. 17 ta deb taxmin kilinadi, lekin ular hanuz töla tasnif etilmagan. Şim. va markaziyjan. guruxlarga bölinadi.
Bir qator fonetik (jarangli va jarangeiz undoşlarning, nafasli va nafas iştirokisiz undoşlarning özaro qarşi qöyilişi, öziga xos burun undoşlarining mavjudligi, ba'zi undoşlarning söz boşida uçramasligi) va grammatik (söz özgarişi va söz yasalişida prefiks va infikslarning faolligi, reduplikatsiya, özaklarni qöşiş usullari borligi, gapda bölaklarning alohida tartib b-n joylaşişi) xususiyatlari b-n şu oiladagi boşqa guruh tillaridan ajralib turadi.
Köpçilik M.t. uçun lotin alifbosi asosidagi yozuv mavjud bölsada, u çeklangan qolda qöllanady. Bu tillar uçun devanagari yozuvi asosida qöşimça belgilar qöşib yaratilgan alifbo ham bironbir muvaffaqiyat qozonmagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУНДА ТИЛЛАРИ — австралоосиё тиллари оиласининг ғарбий гуруҳи. Ҳиндистоннинг шарқий ва ғарбий ҳудудида (асосан, Биҳар, Ғарбий Бенгалия, Орисса штатларида) тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 9 млн. кишидан ортиқ. Сантали — М.т. ичида энг кўп киши сўзлашадиган тил (5,5 млн. дан ортиқ). М.т. 17 та деб тахмин килинади, лекин улар ҳануз тўла тасниф этилмаган. Шим. ва марказийжан. гурухларга бўлинади.
Бир қатор фонетик (жарангли ва жарангеиз ундошларнинг, нафасли ва нафас иштирокисиз ундошларнинг ўзаро қарши қўйилиши, ўзига хос бурун ундошларининг мавжудлиги, баъзи ундошларнинг сўз бошида учрамаслиги) ва грамматик (сўз ўзгариши ва сўз ясалишида префикс ва инфиксларнинг фаоллиги, редупликация, ўзакларни қўшиш усуллари борлиги, гапда бўлакларнинг алоҳида тартиб б-н жойлашиши) хусусиятлари б-н шу оиладаги бошқа гуруҳ тилларидан ажралиб туради.
Кўпчилик М.т. учун лотин алифбоси асосидаги ёзув мавжуд бўлсада, у чекланган қолда қўлланадй. Бу тиллар учун деванагари ёзуви асосида қўшимча белгилар қўшиб яратилган алифбо ҳам биронбир муваффақият қозонмаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.