Munosabat

Munosabat (falsafada) — muayyan tizimdagi elementlarning joylaniş xarakteri va ularning öz-aro boğlikdigini ifodalovçi falsafiy tuşunça; biror narsa yoki hodisaga nisbatan şaxs mavqeining ifodasi; turli obyektlarni yoki biror obyektning turli tomonlarini fikran taqqoslaş.

M.lar tegişli elementlardan turli darajadagi murakkab tizimlarni keltirib çiqaradi. Mac, har qanday qonun narsalar, hodisalar örtasidagi muhim M. hisoblanadi va, aksinça, ayni bir narsa boşqa narsalar b-n turli M.da bölişi mumkin. Bu esa u yoki bu narsaning köp xossaga ega ekanligini bildiradi. Har qanday narsani uni taşkil etuvçi elementlarning özaro nisbati deb qaraş mumkin. Bu nisbatning özgarişi b-n narsalar ham özgaradi. Jamiyatda kişilarning fa-oliyati jarayonida yuzaga kelgan özaro M.lar ijtimoiy M.lar sanaladi.

Mantiqda M. tabiiy tillardagi birdan ortiq egasi (yoxud bir ega yoki bir neça töldiruvçisi) bölgan gaplar kesimi b-n ifoda qilinadi. Gap egalari (ega va töldiruvçilar)ning soniga qarab binar (2 örinli, 2 bölakli), ternar (3 örinli, 3 bölakli) va umuman, p—ar (p — örinli, p — bölakli) M.lar böladi. Bu turdagi M.larni munosabatlar mantiqi örganadi. Matematik mantiqning formallaştirilgan tillarida M. tuşunçasi örnida predikat tuşunçasi qöllaniladi.