Muomala xarajatlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 823-b. — ziyouz.com
Muomala xarajatlari — tovar muomalasi jarayoni b-n boğliq bölgan jami sarflar. M.x. mohiyatiga köra sof va qöşimça xarajatlarga bölinadi. Sof xarajatlar tovarlarni bevosita oldisotdi qiliş b-n boğliq xarajatlardir. Sof xarajatlarga bevosita savdoni uskunalar b-n jihozlaş, binolarni isitiş, yoritiş, savdo xodimlariga haq tölaş va h.k. xarajatlar kiradi. Qöşimça xarajatlarga tovarlarni taşib iste'molçilarga yetkaziş, ularni saklaş, qismli to-varni yiğiş (mas, mebel), ularni joylaştiriş, öraş, reklama va boşqa xarajatlar kiradi.
M.x. ning asosiy körsatkiçi uning darajasi hisoblanadi va tovar aylanmasi hajmiga nisbatan foiz b-n ölçanadi. M.x. tovar narxi tarkibiga kiradi. Şuning uçun ham uning darajasi aholi turmuş darajasiga bevosita ta'sir körsatadi.
Savdo madaniyatining yuksalişi M.x.ni pasaytirişda muhim ahamiyat kasb etadi.
Muxtor Rasulov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУОМАЛА ХАРАЖАТЛАРИ — товар муомаласи жараёни б-н боғлиқ бўлган жами сарфлар. М.х. моҳиятига кўра соф ва қўшимча харажатларга бўлинади. Соф харажатлар товарларни бевосита олдисотди қилиш б-н боғлиқ харажатлардир. Соф харажатларга бевосита савдони ускуналар б-н жиҳозлаш, биноларни иситиш, ёритиш, савдо ходимларига ҳақ тўлаш ва ҳ.к. харажатлар киради. Қўшимча харажатларга товарларни ташиб истеъмолчиларга етказиш, уларни саклаш, қисмли то-варни йиғиш (мас, мебель), уларни жойлаштириш, ўраш, реклама ва бошқа харажатлар киради.
М.х. нинг асосий кўрсаткичи унинг даражаси ҳисобланади ва товар айланмаси ҳажмига нисбатан фоиз б-н ўлчанади. М.х. товар нархи таркибига киради. Шунинг учун ҳам унинг даражаси аҳоли турмуш даражасига бевосита таъсир кўрсатади.
Савдо маданиятининг юксалиши М.х.ни пасайтиришда муҳим аҳамият касб этади.
Мухтор Расулов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.