Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Muqallid

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 895-b. — ziyouz.com

    Muqallid (arab. — taqlidçi) — özbek an'anaviy teatrining janri; şu janr ijroçisi. Mşaklidagi tomoşalarda quş va hayvonlarga taqlid qilingan, hayotdagi ba'zi kişilar xulqatvori, qiziq voqealar kulgili tarzda aks ettirilgan. M. 3 xil: hajviy M.lar («Xum öğrisi», «Qimorbozlar», «Sudxör akam jon beradi»), parodiyalar («Uloqçilik», «Kelin tuşdi», «Yoğoç polvon», «Novvoylik»), pantomimalar («Kiyik öyin», «Törğay», «Bedana öyin»). M. tomoşalarida nutqdan köra ijroçi masxara-boz va qiziqçining sahnaviy harakati, holatlari, yuz va köz ifodalari muhimroq. M. janri juda qadim zamonlarda şakllangan. Navoiy davrida u yaxşi taraqqiy etgan. Xoja Dexdor, Ğiyosiddin Muhammad, Abdulla Devona kabi M.lar ötgan. 19-a.ning 2-yarmi —20-a.ning boşida Zokir eşon, Töla mas-xara, Mizrob masxara, Odil dupiyoza, Rizo kuyuk kabilar M. janrida katta yutuklarga erişganlar. Şörolar davrida Xorazm masxarabozlari (Matçon Baqay, Bobosari, Hayitboy masxara-boz va b.) şuxrat topdilar. 20-a.ning sönggi va mustaqillik yillarida bu janr an'analarini Mirzabek Xolmedov, Hojivoy Tojiboyev, Obid Asomov va b. davom ettirib kelmoqda.

    Muhsin Qodirov.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МУҚАЛЛИД (араб. — тақлидчи) — ўзбек анъанавий театрининг жанри; шу жанр ижрочиси. Мшаклидаги томошаларда қуш ва ҳайвонларга тақлид қилинган, ҳаётдаги баъзи кишилар хулқатвори, қизиқ воқеалар кулгили тарзда акс эттирилган. М. 3 хил: ҳажвий М.лар («Хум ўғриси», «Қиморбозлар», «Судхўр акам жон беради»), пародиялар («Улоқчилик», «Келин тушди», «Ёғоч полвон», «Новвойлик»), пантомималар («Кийик ўйин», «Тўрғай», «Бедана ўйин»). М. томошаларида нутқдан кўра ижрочи масхара-боз ва қизиқчининг саҳнавий ҳаракати, ҳолатлари, юз ва кўз ифодалари муҳимроқ. М. жанри жуда қадим замонларда шаклланган. Навоий даврида у яхши тараққий этган. Хожа Дехдор, Ғиёсиддин Муҳаммад, Абдулла Девона каби М.лар ўтган. 19-а.нинг 2-ярми —20-а.нинг бошида Зокир эшон, Тўла мас-хара, Мизроб масхара, Одил дупиёза, Ризо куюк кабилар М. жанрида катта ютукларга эришганлар. Шўролар даврида Хоразм масхарабозлари (Матчон Бақай, Бобосари, Ҳайитбой масхара-боз ва б.) шухрат топдилар. 20-а.нинг сўнгги ва мустақиллик йилларида бу жанр анъаналарини Мирзабек Холмедов, Ҳоживой Тожибоев, Обид Асомов ва б. давом эттириб келмоқда.

    Муҳсин Қодиров.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.