Murabba

Murabba (arab. — törtlik) — şarq şe'riyatidagi lirik janrlardan; qofiyalaniş tartibi asosida tuzilgan şe'r. Musammat turiga mansub boşqa şe'r şakllariga öxşaş a—a—a—a, b—b—b—a, v—v—v—a tartibida krfiyalanadi. Misralar soniga köra har bir bandi ruboiy va tuyuklarga öxşasa ham, bir neça törtlik bandlar tarzida tuzilib, bir asarni taşkil etişi, aruzning turli vaznlarida yozilişi va oxirgi törtlikda şoir taxallusining körsatilişi kabi xususiyatlari b-n ulardan farq qiladi. M. eng qadimiy şakllardan bölib, mustaqil törtliklar şaklidagi namunalari «Devonu luğotit-turk», «Qutadğu bilig» asarlarida uçraydi. Musammat-M., hikmat M. şaklidagi ilk namunalari Axmad Yassaviyning «Devoni hikmat»ida keltirilgan. 16-a.dan boşlab Fuzuliy, Maşrab ijodi b-n M. rivojining yangi bosqiçi közga taşlanadi. Bu şo-irlar orifona va oşiqona ğazallarga xos ğoyaviy va badiiy xususiyatlarni musammat-M.larga singdirdilar. Ularning an'analarini Ogahiy, Muqimiy, Bayoniy, Avaz kabi 19- a. şoirlari ijodiy davom ettirdilar. Ayniqsa, Muqimiy bu janr rivojiga alohida hissa qöşdi. M. xalqona şe'r şakllaridan biri sifatida 20-a. şe'riyatida ham rivojlantirildi.