Murod II
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 829-b. — ziyouz.com
Murod II MUROD II, Sulton Murod II Ğoziy (1404—1451) — Usmonlilar sulolasita mansub Turkiya sultoni (1421—44, 1446—51), Mehmed I Çalabiyning öğli. M.P taxtga ötirgandan keyin usmoniylarga tegişli yerlarning ma'lum kismini egallaşga muvaffaq bölgan, is-yonkor Mustafoga qarşi kuraş boşlagan. 1422 y. Bursadan uzoq bölmagan Ulubad daryosining böyidagi jangda Mustafoning laşkari tormor etiladi va özi qoçadi. Tez orada Mustafo qölga olinib, osib öldiriladi. 1424— 26 y.larda MP ilgariroq qöldan ketgan Aydin, Menteşe, Germiyan, Saruxan va Hamid beyliklarini qayta öz tasarrufiga kiritadi. 1422 y. 24 avg. da Konstantinopolga qilingan hujum samara bermaydi. 1424 y. Vizantiya sultonga xiroj tölaşga majbur böladi. 1440 y. M.P Serbiyaga yuriş qiladi. 1444 y.ning 10 noyab. da Varna yaqinida M.P Yanoş Xunyadi boşliq çex-venger laşkarini mağlub etadi. 1444 y.da M.P öz ixtiyori b-n öğlining foydasiga taxtdan voz keçadi, ammo içki va taşki vaziyat 1446 y.da uni yana taxtga qaytişga majbur qiladi. 1447 y.da Pelopon-nesni ğorat qiladi, Korinfni zabt etadi. 1448 y.ning 17— 19 dek.da Kosovo jangida Xunyadini yana bir bor mağlub etadi. 1449—50 y.lari Albaniyaga 2 marta yuriş qiladi. U adolatli va insofli hukmdor sifatida nom qoldirgan.
Ad.: Noviçev A. D., Istoriya Tursii, t.1, L., 1963; Petrosyan Yu. A., Osmanskaya imperiya. Moguşestvo i gibel, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУРОД II, Султон Мурод II Ғозий (1404—1451) — Усмонлилар сулоласита мансуб Туркия султони (1421—44, 1446—51), Меҳмед I Чалабийнинг ўғли. М.П тахтга ўтиргандан кейин усмонийларга тегишли ерларнинг маълум кисмини эгаллашга муваффақ бўлган, ис-ёнкор Мустафога қарши кураш бошлаган. 1422 й. Бурсадан узоқ бўлмаган Улубад дарёсининг бўйидаги жангда Мустафонинг лашкари тормор этилади ва ўзи қочади. Тез орада Мустафо қўлга олиниб, осиб ўлдирилади. 1424— 26 й.ларда МП илгарироқ қўлдан кетган Айдин, Ментеше, Гермиян, Сарухан ва Ҳамид бейликларини қайта ўз тасарруфига киритади. 1422 й. 24 авг. да Константинополга қилинган ҳужум самара бермайди. 1424 й. Византия султонга хирож тўлашга мажбур бўлади. 1440 й. М.П Сербияга юриш қилади. 1444 й.нинг 10 нояб. да Варна яқинида М.П Янош Хуньяди бошлиқ чех-венгер лашкарини мағлуб этади. 1444 й.да М.П ўз ихтиёри б-н ўғлининг фойдасига тахтдан воз кечади, аммо ички ва ташки вазият 1446 й.да уни яна тахтга қайтишга мажбур қилади. 1447 й.да Пелопон-несни ғорат қилади, Коринфни забт этади. 1448 й.нинг 17— 19 дек.да Косово жангида Хуньядини яна бир бор мағлуб этади. 1449—50 й.лари Албанияга 2 марта юриш қилади. У адолатли ва инсофли ҳукмдор сифатида ном қолдирган.
Ад.: Новичев А. Д., История Турции, т.1, Л., 1963; Петросян Ю. А., Османская империя. Могущество и гибель, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.