Musaddas

Musaddas (arab. — oltilik) — har bandi 6 misradan tuzilgan musammat xillaridan biri. Aruzningturli vaznlarida, turli mavzularda yoziladi, a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-v-v-v-a... yoxud takror, tarje misralari, baytlari bölsa — a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-vv-v-a; a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-a-a, v-v-v-v-a-a tarzida qofiyalanib keladi. M.da ham musammatlarning boşqa xillaridagi kabi şoir yoxud ikki şoir taxallusi keltiriladi. Şu taxalluslarga qarab M. şe'r mustaqil yoki tazmin usulida yaratilganligi aniqlanib olinadi. Birinçi usulda şoir özining miyeralaridan iborat oltiliklar yaratadi. U şe'riy devon, majmua va bayozlarda ba'zan «tab'i xud (özining) M.» izohi b-n berilgan. Ikkinçi usulda esa şoir öziga yoqqan ustoz yoki zamondoş şoir yoxud öz ğazalidan tanlab, şu ğazal baytlari oldidan unga tört-tört yangi miyeralar qöşib, ğazal baytlarini oltiliklarga aylantirganlar. 17—20-a.larda yaşab ijod etgan şoirlardan Maşrab, Nişotiy, Uvaysiy, Munis, Huvaydo, Amiriy, Ogahiy, Nodira, Furqat, Avaz, Sidqiy Xondayliqiy, Tabibiy, Kamiy va b. M.lar yozişgan. Özbek şe'riyatidagi M.lar orasida, ayniqsa, Furqat qalamiga mansub «Sayding qöyaber, sayyod», «Etmadim», «Uç xarobotiy» M.lari davr ruxining ifodalanişi, ijtimoiy mazmunining çukurligi, poetik jihatlarining öziga xosligi b-n ajralib turadi.