Muşk

Muşk MUŞK, ipor, ufor, muskus — hayvon yoki ösimliklarning ötkir hidli moddasi. Hayvon M.i M. bezlaridan hosil böladi. Hayvon özi yaşa-yotgan hududni belgilaşda, öz turiga mansub boşqa jinsli hayvonlarni jalb qilişda va b. hollarda kimyoviy signal vazifasini ötaydi, şuningdek, suvda yaşaydigan ba'zi sut emi-zuvçi hayvonlarda junini moylaşga xizmat qiladi. Ösimlik M.i kovrak ildizi, gulhayrilar mevasi va b.dan olinadi. Hayvon M.ining hid beruvçi moddasi asosi makrotsiklik ketonlardan, ösimlik M.iniki — makrotsiklik lakton (tibetolid, ambrettolid) lardan iborat. M.dan parfyumeriya sanoatida foydalaniladi. Tabiiy M. örniga kuçli hid taratadigan sintetik moddalar (mas, ksilol-M., keton-M. va b.) ham işlatiladi.