Muşmula

Muşmula (Mespilus) — ra'nodoşlarga kiruvçi mevali daraxt. 2 turi mavjud: 1) Yapon Mxi yoki lokva — bu doim yaşil ösimlik vatani — Şarqiy Osiyo. Daraxt bal. 6—8 m, tanasining va şoxlarining rangi töqkulrang. Barglari yirik, dağal, şakli uzun-çoq, ba'zan ovalsimon, uçi ötkir, yuzasi yaltiroq, yaproqning ostki tomoni tukli. M. keç kuzda yoki qiş boşida gullaydi. Gullari gulşodaga töplangan bölib, juda nozik va xuşböy, rangi oçsariq. Mevalari şingil bölib, har bir şingilda 12 tadan noksimon va, ba'zan, dumaloq şakldagi mevalar joylaşgan. Mevaning yuzasi bir oz tukli. Eti sersuv, mayin, ta'mi şirin - nordon. Meva tarkibida 39% suv, 0,35% protein, 0,06% moy, 8,95% saxaroza, 0,94% dekstroza va 0,26% kul mavjud. Har bir meva içida 2—3 tadan yirik uruği bölib, meva oğirligining 20—25% ni taşkil etadi. Mevasi apr. oxiri — mayning boşlarida pişadi. M. daraxti 5—6-yili hosilga kiradi. 8—12 yoşligida 30—50 kg hosil beradi. Mevasi iste'mol qilinadi, konserva sa-noatida qayta işlanadi. Uruğidan likyor tayyorlanadi, guli parfyumeri-yada işlatiladi. 2) German M.si yoki oddiy M. — butasimon, ba'zan, daraxt şaklida bölib, böyi 3—6 m. Eron, Kiçik Osiyo va Bolqon yarim orollarining sernam zonalarida, Kavkazda, Qrimda uçraydi va ekiladi. Şuningdek, AQŞda qam ekiladi. Yovvoyi turlarining novdalari tikanli. Barg şakli lentasimon yoki tuxumsimon, guli yakka, yirik, rangi oq. Mevasi danakça, eti qattiq, pişgaç yumşaydi. Ta'mi şirin. Meva tarkibida 10% kand, 1,1% olma kislotasi, 1,6— 11,8 mg% vitamin S mavjud. M.ning ikkalaturi ham mevali ekinlarga kirmaydi. M., asosan, uruğdan köpayadi, behi va dölanaga payvand qiliş ham mumkin.