«Muştum»
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 890–891-b. — ziyouz.com
«Muştum» — hajviy jurnal. Toş-kentda oyda 1 marta çikadi. «M»ning 1soni 1923 y. 18 fev.da «Turkiston» gaz.ga ilova (3 ming nusxada), 1924 y.dan «Qizil Özbekiston» naşri si-fatida çop etilgan. Jur.ning 1sonida uning taşkilotçilaridan Abdulla Qodiriyning «Muştum ta'rifida» degan boş makrlasi berilgan. Mazkur makrlada «M.»ning yönalişi belgilangan: «Bu «Muştum» zörlik muştumi emas, qaqlik muştumidir, bu «Muştum» zolimlar muştumi emas, mazlumlar muştumidir. Şuning uçun buning ma'nosi ham boşqaçadir...» «M.»ga turli davrlarda ijod qilgan Ğozi Yunus, Çölpon, Hoji Muin, Rafik Mömin, Ğafur Ğulom, Komil Aliyev, Abdulla Qahhor, Nosir Sayd, Ğayratiy, Sobir Abdulla, Sayd Ahmad, Anvar Muqimov, Xudoyberdi Töxtaboyev, Anvar Obidjon va b. ijodkorlar öz asarlari b-n iştirok etgan. «M.» da çop etilgan köpgina qajviy asarlar adabiyotimizning bebaho durdonalariga aylangan. Mac. F. Ğulomning «Şum bola»si, A.Qaxdor, S. Ahmadning eng sara hajviyalari, E.Vohidovning «Donişqişloq hangomalari», A. Oripovning «Jannatga yöl» dramasi. Yuzlab tanqidiy maqolalar, felyetonlar jami-yatni turli illatlardan tozalaşda «M.»ning asosiy quroli hisoblangan. Xalol va oşkora tanqid jamiyat va odamlar uçun haqiqiy malham bulişiga erişiş jur.ning boş mezoni hisoblanadi. Jur. öz faoliyatida turli ijodiy şakllardan, jumladan Nasriddin Afandi, Aldar Kösa kabi xalq oğzaki ijodidagi obrazlardan keng foydalanadi. Uning sahifalarida mu-him voqealarga bağişlangan felyeton, pamflet, hajviya, örtoqlik hazillari va b. qiziqarli tanqidiy materiallar yoritiladi.
«M.» öz karikaturalari b-n ham maşhur. Uning birinçi rassomi Iştvan Tullya bölgan, keyinçalik jur.da turli yillarda T.Muhamedov, D. Sinitskiy, M. Vorobeynikov, N.Ibrohimov, A.Xoliqov, S. Subhonov, A.Qambarov, S.Salohiddinov, H.Sodiqov va b. işladi. «M.»ga Ğozi Yunus, Ziyo Said, Ğ.Ğafurov, Husayn Şams, J. Mahmudov, M. Muhamedov, Akmal Pölat, Z.Yöldoşev, Mirmuhsin, Ibrohim Rahim, N. Aminov, Maksud Qoriyev va b. muharrirlik qilgan. 1998 y. 28 avg.da jur.ning haftalik ilovasi —«Afandi» gaz. taşkil etilgan. Gaz.da davrning dolzarb muammolari, tanqidiy maqolalar ham keng yoritiladi. Hoz. «M.»ning boş muharriri Aşurali Jörayev (1996 y.dan). Adadi 10000 (2003).
Aşurali Jöravv.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«МУШТУМ» — ҳажвий журнал. Тош-кентда ойда 1 марта чикади. «М»нинг 1сони 1923 й. 18 фев.да «Туркистон» газ.га илова (3 минг нусхада), 1924 й.дан «Қизил Ўзбекистон» нашри си-фатида чоп этилган. Жур.нинг 1сонида унинг ташкилотчиларидан Абдулла Қодирийнинг «Муштум таърифида» деган бош макрласи берилган. Мазкур макрлада «М.»нинг йўналиши белгиланган: «Бу «Муштум» зўрлик муштуми эмас, қақлик муштумидир, бу «Муштум» золимлар муштуми эмас, мазлумлар муштумидир. Шунинг учун бунинг маъноси ҳам бошқачадир...» «М.»га турли даврларда ижод қилган Ғози Юнус, Чўлпон, Ҳожи Муин, Рафик Мўмин, Ғафур Ғулом, Комил Алиев, Абдулла Қаҳҳор, Носир Сайд, Ғайратий, Собир Абдулла, Сайд Аҳмад, Анвар Муқимов, Худойберди Тўхтабоев, Анвар Обиджон ва б. ижодкорлар ўз асарлари б-н иштирок этган. «М.» да чоп этилган кўпгина қажвий асарлар адабиётимизнинг бебаҳо дурдоналарига айланган. Mac. F. Ғуломнинг «Шум бола»си, А.Қахдор, С. Аҳмаднинг энг сара ҳажвиялари, Э.Воҳидовнинг «Донишқишлоқ ҳангомалари», А. Ориповнинг «Жаннатга йўл» драмаси. Юзлаб танқидий мақолалар, фельетонлар жами-ятни турли иллатлардан тозалашда «М.»нинг асосий қуроли ҳисобланган. Халол ва ошкора танқид жамият ва одамлар учун ҳақиқий малҳам булишига эришиш жур.нинг бош мезони ҳисобланади. Жур. ўз фаолиятида турли ижодий шакллардан, жумладан Насриддин Афанди, Алдар Кўса каби халқ оғзаки ижодидаги образлардан кенг фойдаланади. Унинг саҳифаларида му-ҳим воқеаларга бағишланган фельетон, памфлет, ҳажвия, ўртоқлик ҳазиллари ва б. қизиқарли танқидий материаллар ёритилади.
«М.» ўз карикатуралари б-н ҳам машҳур. Унинг биринчи рассоми Иштван Тулля бўлган, кейинчалик жур.да турли йилларда Т.Муҳамедов, Д. Синицкий, М. Воробейников, Н.Иброҳимов, А.Холиқов, С. Субҳонов, А.Қамбаров, С.Салоҳиддинов, Ҳ.Содиқов ва б. ишлади. «М.»га Ғози Юнус, Зиё Саид, Ғ.Ғафуров, Ҳусайн Шамс, Ж. Маҳмудов, М. Муҳамедов, Акмал Пўлат, З.Йўлдошев, Мирмуҳсин, Иброҳим Раҳим, Н. Аминов, Максуд Қориев ва б. муҳаррирлик қилган. 1998 й. 28 авг.да жур.нинг ҳафталик иловаси —«Афанди» газ. ташкил этилган. Газ.да даврнинг долзарб муаммолари, танқидий мақолалар ҳам кенг ёритилади. Ҳоз. «М.»нинг бош муҳаррири Ашурали Жўраев (1996 й.дан). Адади 10000 (2003).
Ашурали Жўравв.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.