Musiqa tanlovlari va festivallari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 849–850-b. — ziyouz.com
Musiqa tanlovlari va festivallari — xonanda, sozanda, kompozitor, bastakor, musiqa jamoalari va b.ning ijodiy musobakalari va konsert tadbirlari. Odatda, oldindan e'lon qilingan şartlar asosida ötkaziladi. Yunonistonda mil. av. 590- y.larda paydo bölgan (Pifiya öyinlari). Hoz. körinişda 19-a.ning boşida yuzaga kelgan (1803, Parijdagi «Nafis san'atlar akademiyam»). Ilk xalqaro musiqa tanlovi 1856 y. Bryus-selda ötkazilgan. Hozirda Amerika, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida yuzlab xalqaro M.t. va f. muntazam ravişda ötkazilmoqda. Ularda bir qator Özbekiston ijroçilari qatnaşib ğalaba qozongan, özbek professional musiqa ijroçiligi yutuklarini namoyon etişgan (Usta Olim Komilov, M. Qoriyoqu-bov, Tamaraxonim, T. Jalilov, A. Ismo-ilov (nayçi), T. Alimatov, B. Aliyev, Q. Dadayev, A. Ismoilov (ğijjakçi), Ö. Rasulov, M. Yölçiyeva, N. Sattorova, S. Niyozov, A. Ibrohimov va b.). Yevropaça ijroçilik tanlovlarida 3. Haknazarov, I. Jalilov, M. Toşmatov, A. Sultonov, U. Polvonov, G. Alimova va b., kompozitorlik ijodiyotiga oid köriktanlovlarda R. Abdullayev, S. Absalomov, D. Omonullayeva, M. Otajonov, U. Musayev, D. Yanov-Yanovskiy va b. ğoliblikka erişgan. Şarq, jumladan, Örta Osiyo xalq,lari madaniyatida M.t. va f. kddimdan rivojlanib, hozirgaça uzining an'anaviy şaklida saqlanib kelgan: mas, qozoq oqinlari, özbek baxşilari, qoraqalpoq jirovlari, qirğiz manasçilarining aytis (aytişuv)lari va b. Özbekistonda 20-a.ning 2-yarmidan turli musiqaçi va qöşiqçilarning köpgina tanlovlari ötkaziladi: mas, «San'at bayrami», «Marhabo, talantlar!», xalq çolğulari, puflama va urma çolğular, an'anaviy ijroçilik va bastakorlar asarlari buyiça, baxşilar, töymarosim qöşiqlari, folklor-etnografik ansambllari, «Alla» ijroçilari (2003 y.dan H. Oxunova nomida) Respublika tanlovlari va b. Ular ayniqsa mustaqillik davrida keng rivoj topdi. Özbekistonning barça hududlarida ötkaziladigan «Qöşiq bayrami» (1992 y.dan), Yu. Rajabiy nomidagi maqom ijroçilari (1983 y.dan, Toşkent), Ma'murjon Uzoqov nomidagi (1997 y.dan, Marğilon ş., 2001 y.dan J. Sultonov va M. Uzokrv nomida), F. Mamadaliyev va O. Yusupov nomidagi (2001 y.dan, Andijon), Hoji Abdulaziz Abdurasulov nomidagi (1997 y.dan, Samarqand), Komiljon Otaniyozov nomidagi (1997 y.dan, Xorazm) xonandalar tanlovlari va b. «Asrlar navosi» köhna milliy sozlar (tan-bursato, nay va dutor) ijroçilarining Respublika tanlovi (1998, Buxoro), «Özbekiston — Vatanim manim» (1996, Toşkent), «Yangi taronalar» milliy estrada qöşiq va kuylari Respublika tanlovi (1998, Jizzax; 2002, Guliston); «Aziz ona yurtim navolari» milliy estrada qöşiklari Respublika tanlovi, «Boysun bahori» xalqaro folklor jamoalari oçiq festivali (2002 y.dan, Boysun ş.) va b.
Toşkentda 1995 y.dan qar yili ötkazilayotgan «Ilhom-XX» Xalqaro zamonaviy musiqa, 1998 y.dan har ikki yilda ötkazilayotgan Xalqaro simfonik musiqa festivallari, 1997 y.dan har ikki yilda ötkazilayotgan «Şarq taronalari» (Samarqand) Xalqaro musiqa festivali doirasidagi ijroçilar tanlovi va musiqaşunoslar anjumani ham jahon miqyosida tan olinmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУСИҚА ТАНЛОВЛАРИ ВА ФЕСТИВАЛЛАРИ — хонанда, созанда, композитор, бастакор, мусиқа жамоалари ва б.нинг ижодий мусобакалари ва концерт тадбирлари. Одатда, олдиндан эълон қилинган шартлар асосида ўтказилади. Юнонистонда мил. ав. 590- й.ларда пайдо бўлган (Пифия ўйинлари). Ҳоз. кўринишда 19-а.нинг бошида юзага келган (1803, Париждаги «Нафис санъатлар академиям»). Илк халқаро мусиқа танлови 1856 й. Брюс-селда ўтказилган. Ҳозирда Америка, Европа ва Осиё мамлакатларида юзлаб халқаро М.т. ва ф. мунтазам равишда ўтказилмоқда. Уларда бир қатор Ўзбекистон ижрочилари қатнашиб ғалаба қозонган, ўзбек профессионал мусиқа ижрочилиги ютукларини намоён этишган (Уста Олим Комилов, М. Қориёқу-бов, Тамарахоним, Т. Жалилов, А. Исмо-илов (найчи), Т. Алиматов, Б. Алиев, Қ. Дадаев, А. Исмоилов (ғижжакчи), Ў. Расулов, М. Йўлчиева, Н. Сатторова, С. Ниёзов, А. Иброҳимов ва б.). Европача ижрочилик танловларида 3. Ҳакназаров, И. Жалилов, М. Тошматов, А. Султонов, У. Полвонов, Г. Алимова ва б., композиторлик ижодиётига оид кўриктанловларда Р. Абдуллаев, С. Абсаломов, Д. Омонуллаева, М. Отажонов, У. Мусаев, Д. Янов-Яновский ва б. ғолибликка эришган. Шарқ, жумладан, Ўрта Осиё халқ,лари маданиятида М.т. ва ф. кддимдан ривожланиб, ҳозиргача узининг анъанавий шаклида сақланиб келган: мас, қозоқ оқинлари, ўзбек бахшилари, қорақалпоқ жировлари, қирғиз манасчиларининг айтис (айтишув)лари ва б. Ўзбекистонда 20-а.нинг 2-ярмидан турли мусиқачи ва қўшиқчиларнинг кўпгина танловлари ўтказилади: мас, «Санъат байрами», «Марҳабо, талантлар!», халқ чолғулари, пуфлама ва урма чолғулар, анъанавий ижрочилик ва бастакорлар асарлари буйича, бахшилар, тўймаросим қўшиқлари, фольклор-этнографик ансамбллари, «Алла» ижрочилари (2003 й.дан Ҳ. Охунова номида) Республика танловлари ва б. Улар айниқса мустақиллик даврида кенг ривож топди. Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида ўтказиладиган «Қўшиқ байрами» (1992 й.дан), Ю. Ражабий номидаги мақом ижрочилари (1983 й.дан, Тошкент), Маъмуржон Узоқов номидаги (1997 й.дан, Марғилон ш., 2001 й.дан Ж. Султонов ва М. Узокрв номида), Ф. Мамадалиев ва О. Юсупов номидаги (2001 й.дан, Андижон), Ҳожи Абдулазиз Абдурасулов номидаги (1997 й.дан, Самарқанд), Комилжон Отаниёзов номидаги (1997 й.дан, Хоразм) хонандалар танловлари ва б. «Асрлар навоси» кўҳна миллий созлар (тан-бурсато, най ва дутор) ижрочиларининг Республика танлови (1998, Бухоро), «Ўзбекистон — Ватаним маним» (1996, Тошкент), «Янги тароналар» миллий эстрада қўшиқ ва куйлари Республика танлови (1998, Жиззах; 2002, Гулистон); «Азиз она юртим наволари» миллий эстрада қўшиклари Республика танлови, «Бойсун баҳори» халқаро фольклор жамоалари очиқ фестивали (2002 й.дан, Бойсун ш.) ва б.
Тошкентда 1995 й.дан қар йили ўтказилаётган «Илҳом-ХХ» Халқаро замонавий мусиқа, 1998 й.дан ҳар икки йилда ўтказилаётган Халқаро симфоник мусиқа фестиваллари, 1997 й.дан ҳар икки йилда ўтказилаётган «Шарқ тароналари» (Самарқанд) Халқаро мусиқа фестивали доирасидаги ижрочилар танлови ва мусиқашунослар анжумани ҳам жаҳон миқёсида тан олинмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.