«Musovot»
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 861–862-b. — ziyouz.com
«Musovot» (arab. — tenglik) — Ozarbayjondagi taraqqiyparvarlar taşkil qilgan milliy partiya (1911 — 1920). Ganja va Boku ş.larida tuzilgan, dastlab «Musovot musulmon demokratik partiyasi» nomi b-n yaşirin faoliyat körsatgan. Asosan ziyolilar, milliy burjuaziya vakillari va ulamolardan iborat bölgan. Partiyaning ğoyaviy rahbari va taşkilotçisi M. Rasulzoda, naşri dastlab «Oçiq söz», keyinçalik «Istiklol» va «Naş put» gaz.lari. Şiorlari — turklaşmoq, islomlaşmoq, zamonaviylaşmoq bölgan. Musovotçilar b-n Turkistondagi taraqqiyparvarlar örtasida aloqalar mavjud edi. Okt. töntarişidan söng «M.» ozarbayjon xalqining mustaqillik uçun kuraşiga rahbarlik qildi. 1918 y. sent.da Bokuni qizil askarlardan ozod qilib, hokimiyat tepasiga kelgan musovotçilar politsiya, armiya va boşqaruv apparatini taşkil etişdi. Turkiya b-n harbiy va siyosiy itti-foq tuzilib, turk qöşinlari mamlakatga kiritildi. Biroq mintaqada bolşeviklar ta'sirining kuçayişi oqibatida «M.»çilar hukumati faoliyati zaiflaşdi. 1920 y. 28 apr.da Ozarbayjon Respublikasi kizil askarlar tomonidan ağdarib taşlandi va sovet rejimi örnatildi. Partiya faollari qamoqqa olindi. Ozodlikda qolganlari yaşirin faoliyat körsatib, keyinçalik xorijga ketişga majbur böldi. Ad.: Istoriya natsionalnix politiçeskix partiy Rossii, M., 1997.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«МУСОВОТ» (араб. — тенглик) — Озарбайжондаги тараққийпарварлар ташкил қилган миллий партия (1911 — 1920). Ганжа ва Боку ш.ларида тузилган, дастлаб «Мусовот мусулмон демократик партияси» номи б-н яширин фаолият кўрсатган. Асосан зиёлилар, миллий буржуазия вакиллари ва уламолардан иборат бўлган. Партиянинг ғоявий раҳбари ва ташкилотчиси М. Расулзода, нашри дастлаб «Очиқ сўз», кейинчалик «Истиклол» ва «Наш путь» газ.лари. Шиорлари — турклашмоқ, исломлашмоқ, замонавийлашмоқ бўлган. Мусовотчилар б-н Туркистондаги тараққийпарварлар ўртасида алоқалар мавжуд эди. Окт. тўнтаришидан сўнг «М.» озарбайжон халқининг мустақиллик учун курашига раҳбарлик қилди. 1918 й. сент.да Бокуни қизил аскарлардан озод қилиб, ҳокимият тепасига келган мусовотчилар полиция, армия ва бошқарув аппаратини ташкил этишди. Туркия б-н ҳарбий ва сиёсий итти-фоқ тузилиб, турк қўшинлари мамлакатга киритилди. Бироқ минтақада большевиклар таъсирининг кучайиши оқибатида «М.»чилар ҳукумати фаолияти заифлашди. 1920 й. 28 апр.да Озарбайжон Республикаси кизил аскарлар томонидан ағдариб ташланди ва совет режими ўрнатилди. Партия фаоллари қамоққа олинди. Озодликда қолганлари яширин фаолият кўрсатиб, кейинчалик хорижга кетишга мажбур бўлди. Ад.: История национальных политических партий России, М., 1997.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.