Musulmonlar byurosi

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 873–874-b. — ziyouz.com

Musulmonlar byurosi (Musbyuro) — Turkiston milliy kommunistlari tomonidan taşkil qilingan rahbar taşkilot (1919—20). Turkiston Kommunistik partiyasi (TKP)ning 2-ölka kon-ferensiyasida — T. Risqulov (rais), N. Xöjayev, A. Muqitdinov, Y. Ibrohimov, Yu. Aliyev (a'zolar)lardan iborat tarkibda tuzildi (1919.30.03, Toşkent). 1918 y. 1 va 6 apr.da TKP ölka komitetining vazifa va funksiyalarini belgilab berdi. M.b.ga «Iştirokiyun» (hoz. «Özbekiston ovozi») gaz.siga muharrirlik qiliş vazifasi yuklatildi. 1918 y. 23 apr.da bölgan yiğilişida Farğona vodiysidagi keskin siyosiy vaziyat mu-hokama qilindi: sovet hokimiyatidan vaziyatni barqarorlaştiriş, iqtisodiyotni tiklaş uçun qörboşilar va ularning yigitlariga umumiy afv e'lon qiliş, aholini tinç mehnatga qaytarib vayron qilingan xöjalikni qayta tiklaş, sovet taşkilotlari va kizil armiya saflarini millatçilik, buyuk davlatçilik şovinizmi va mustamlakaçilik ruhidagi unsurlardan tozalaş, arman daşnokdarini qurolsizlantiriş (q. «Daşnaqsutyun»), milliy zulmga çek qöyiş, Farğona vilo-yatiga maxsus komissiya yuboriş kabi keskin talablarni qöyişdi.

M.b. öz saflariga milliy rahbarlarni birlaştirib, sovet rejimining mustamlakaçilik siyosatini tanqid qildi. Uning faoliyatida A. Avloniy va Munavvarqori ham iştirok qildi. M.b.ning sönggi 3-konferensiyasi (1920.20—27.1 )da Turkkomissiyaning tazyiqi b-n öz faoliyatini töxtatdi.

Ad.: Musbyuro RKP (b.) v Turkestane, 1, 2 i 3 Turkestanskiye Krayeviye Konferensii RKP. 1919—1920 gg. s vvedeniyem tov. Riskulova. T., 1922; Riskulov T., Revolyutsiya i korennoye naseleniye Turkestana. Çast I. 1917-1919 gg., T., 1925; Rajabov Q., Haydarov M., Turkiston tarixi (1917— 1924 y.), T., 2002.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МУСУЛМОНЛАР БЮРОСИ (Мусбюро) — Туркистон миллий коммунистлари томонидан ташкил қилинган раҳбар ташкилот (1919—20). Туркистон Коммунистик партияси (ТКП)нинг 2-ўлка кон-ференциясида — Т. Рисқулов (раис), Н. Хўжаев, А. Муқитдинов, Й. Иброҳимов, Ю. Алиев (аъзолар)лардан иборат таркибда тузилди (1919.30.03, Тошкент). 1918 й. 1 ва 6 апр.да ТКП ўлка комитетининг вазифа ва функцияларини белгилаб берди. М.б.га «Иштирокиюн» (ҳоз. «Ўзбекистон овози») газ.сига муҳаррирлик қилиш вазифаси юклатилди. 1918 й. 23 апр.да бўлган йиғилишида Фарғона водийсидаги кескин сиёсий вазият му-ҳокама қилинди: совет ҳокимиятидан вазиятни барқарорлаштириш, иқтисодиётни тиклаш учун қўрбошилар ва уларнинг йигитларига умумий афв эълон қилиш, аҳолини тинч меҳнатга қайтариб вайрон қилинган хўжаликни қайта тиклаш, совет ташкилотлари ва кизил армия сафларини миллатчилик, буюк давлатчилик шовинизми ва мустамлакачилик руҳидаги унсурлардан тозалаш, арман дашнокдарини қуролсизлантириш (қ. «Дашнақцутюн»), миллий зулмга чек қўйиш, Фарғона вило-ятига махсус комиссия юбориш каби кескин талабларни қўйишди.

М.б. ўз сафларига миллий раҳбарларни бирлаштириб, совет режимининг мустамлакачилик сиёсатини танқид қилди. Унинг фаолиятида А. Авлоний ва Мунавварқори ҳам иштирок қилди. М.б.нинг сўнгги 3-конференцияси (1920.20—27.1 )да Турккомиссиянинг тазйиқи б-н ўз фаолиятини тўхтатди.

Ад.: Мусбюро РКП (б.) в Туркестане, 1, 2 и 3 Туркестанские Краевые Конференции РКП. 1919—1920 гг. с введением тов. Рыскулова. Т., 1922; Рыскулов Т., Революция и коренное население Туркестана. Часть I. 1917-1919 гг., Т., 1925; Ражабов Қ., Ҳайдаров М., Туркистон тарихи (1917— 1924 й.), Т., 2002.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.