Mutlaq qora jism
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 879-b. — ziyouz.com
Mutlaq qora jism - har qanday t-rada öziga tuşayotgan barça nurlanişlarni (tölqin uzunligidan qat'i nazar) yuta oladigan jism; yutiş krbiliyati birga teng. M.q.j. nurlatgan yoruğlikning spektral tarkibi va energiyasi faqat şu jism t-rasi b-n aniqlanadi, ammo uning kimyoviy tarkibiga boğliq bölmaydi. M.k, j. tabiatda mavjud emas, uni faqat sun'iy yöl b-n hosil qiliş mumkin. Buning uçun içi kovak, no-şaffof jism biror aniqtragaça qizdiriladi. Teşik A dan jism kovagi S ga kirgan har qanday nur S içki devordan köp marta kaytişi natijasida töliq yutiladi, orqaga qaytib çiqmaydi (rasmga q.). Yuqorida körsatilgan tarzda biror t-ragaça qizdirilgan jismning teşigidan çiqayotgan nurlanişni M.q.j.ning nurlanişi deyiş mumkin. M.q.j. qonunlari jismlarning xossalarini aniqlaşga imkon beradi va muhim ilmiy va amaliy ahami-yatga ega. Mac, M.q.j.ning Plank nurlaniş qonuni energiya kvantlari haqidagi ğoyani ilgari surdi. Bu esa, öz navbatida, kvant mexanikaga asos soldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУТЛАҚ ҚОРА ЖИСМ - ҳар қандай т-рада ўзига тушаётган барча нурланишларни (тўлқин узунлигидан қатъи назар) юта оладиган жисм; ютиш крбилияти бирга тенг. М.қ.ж. нурлатган ёруғликнинг спектрал таркиби ва энергияси фақат шу жисм т-раси б-н аниқланади, аммо унинг кимёвий таркибига боғлиқ бўлмайди. М.к, ж. табиатда мавжуд эмас, уни фақат сунъий йўл б-н ҳосил қилиш мумкин. Бунинг учун ичи ковак, но-шаффоф жисм бирор аниқтрагача қиздирилади. Тешик А дан жисм коваги С га кирган ҳар қандай нур S ички девордан кўп марта кайтиши натижасида тўлиқ ютилади, орқага қайтиб чиқмайди (расмга қ.). Юқорида кўрсатилган тарзда бирор т-рагача қиздирилган жисмнинг тешигидан чиқаётган нурланишни М.қ.ж.нинг нурланиши дейиш мумкин. М.қ.ж. қонунлари жисмларнинг хоссаларини аниқлашга имкон беради ва муҳим илмий ва амалий аҳами-ятга эга. Mac, М.қ.ж.нинг Планк нурланиш қонуни энергия квантлари ҳақидаги ғояни илгари сурди. Бу эса, ўз навбатида, квант механикага асос солди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.