Muvozanat
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 782-b. — ziyouz.com
Muvozanat — 1) mexanikada — bironbir aniq mexanik tizimga (jismga) ta'sir körsatayotgan barça kuçlar özaro tenglaşgan holat. Jism barqaror, nobarqaror va befarq M.da bölişi mumkin. Jism M. holatidan biroz oğganidan söng yana eski holatiga qaytsa, bunday holat barqaror M. holati deb ataladi (rayem, a). Agar jism M. holatidan bir oz oğganidan keyin bu holatdan borgan sari uzoklaşa boşlasa, bunday holat nobarqaror M. holati böladi (rasm, 6). Jism M. xrlatidan biroz oğganidan keyin yangi holatida qolsa, bunday holatga befarq M. holati deyiladi (mas, gorizontal sirtdagi şar) (rasm, v); 2) termodinamik M. — bironbir tizimning barça qismlarida t-ra, bosim va b. makroskopik parametrlar bir xil böladigan holat. Har qanday izolyatsi-yalangan tizim vaqt ötişi b-n şunday M. holatiga erişadi; 3) kimyoviy M. — kimyoviy reaksiya borayotgan tizimning faqat qaytar reaksiyalar yuz beradigan holati. Bunday M. holatidagi tizimning holati parametrlari vaqtga boğliq bölmaydi, tarkibi barqaror böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУВОЗАНАТ — 1) механикада — биронбир аниқ механик тизимга (жисмга) таъсир кўрсатаётган барча кучлар ўзаро тенглашган ҳолат. Жисм барқарор, нобарқарор ва бефарқ М.да бўлиши мумкин. Жисм М. ҳолатидан бироз оғганидан сўнг яна эски ҳолатига қайтса, бундай ҳолат барқарор М. ҳолати деб аталади (раем, а). Агар жисм М. ҳолатидан бир оз оғганидан кейин бу ҳолатдан борган сари узоклаша бошласа, бундай ҳолат нобарқарор М. ҳолати бўлади (расм, 6). Жисм М. хрлатидан бироз оғганидан кейин янги ҳолатида қолса, бундай ҳолатга бефарқ М. ҳолати дейилади (мас, горизонтал сиртдаги шар) (расм, в); 2) термодинамик М. — биронбир тизимнинг барча қисмларида т-ра, босим ва б. макроскопик параметрлар бир хил бўладиган ҳолат. Ҳар қандай изоляци-яланган тизим вақт ўтиши б-н шундай М. ҳолатига эришади; 3) кимёвий М. — кимёвий реакция бораётган тизимнинг фақат қайтар реакциялар юз берадиган ҳолати. Бундай М. ҳолатидаги тизимнинг ҳолати параметрлари вақтга боғлиқ бўлмайди, таркиби барқарор бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.