Muzrabot tumani
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 795-b. — ziyouz.com
Muzrabot tumani - Surxondaryo viloyatidagi tuman. 1968 y. 25 dek.da taşkil etilgan. 1994 y.gaça Gagarin tumani deb atalgan. Viloyat xdaudining eng jan. qismini egallaydi. Şim.da viloyatning Şerobod va Qiziriq, şarqda Angor tumanlari, jan.-şarkda Termiz tumani, jan.da Amudaryo orqali Afğoniston, ğarbda Turkmaniston b-n çegaradoş. Mayd. 0,74 ming km2. Aholisi 99,1 ming kişi (2002). Tumanda 9 qişloq fuqarolar yiğini (Beş-qöton, Boldir, Guliston, Muzrabot, Navbahor, Obodon, Xalqobod, Şörob, Qorakamar) bor. Tuman markazi — Xalqobod qişloği.
Tabiati. Tuman hududi asosan, tekislikdan iborat, şim.dan jan.ga Amudaryoga tomon pasayib, ğarbi Qöhitang toğining jan. qismiga yondaşadi. Örtaça t-ra yanv.da 0° dan 2° gaça, iyulda 37°—42 . Yozi uzok,, issiq va quruq. Yillik yoğin mikdori 110—120 mm. Vegetatsiya davri 250—280 kun. Tumanda Afğon şamolining ta'siri kuçli. M.t. xududidan Qorasuv daryosi, Muzrabotsoy va Zang kanali oqib ötadi. Tuproği böz tuproq, şörxok, taqirlar ham uçraydi. Yovvoyi ösimliklardan yantoq, ğijmaloq (tuyaqorin), saksovul, qamiş ösadi, yovvoyi hayvonlardan böri, tulki, çiyaböri, jayra, ilon, toşbaqa, Amudaryo sohillarida qobon, qoplon uçraydi.
Aholisi, asosan, özbeklar; şuningdek, tojik, rus, turkman va b. millat vakillari ham yaşaydi. Aholining örtaça ziçligi 1 km2 ga 133 kişi (2002).
Xöjaligining asosini q.x. taşkil etadi. Paxta tozalaş va asfalt, yoğmoy z-dlari, 1 qöşma korxona, 8 paxta tayyorlaş punkta, maişiy xizmat körsatiş, don mahsulotlari k-tlari va b. korxonalar bor. Q.x, asosan, paxta yetiştiriş va dehqonçilikka ixtisoslaşgan. Suğoriladigan yerlar 36066 ga, şu jumladan, 15505 ga yerga paxta, 13298 ga yerga ğalla, 473,5 ga yerga beda, 206,5 ga yerga kartoşka, 745 ga yerga yem-xaşak ekinlari, 571 ga yerga sabzavot va poliz ekinlari ekiladi, 18 ga yer boğlardan iborat. Tumanda 9 şirkat xöjaligi, çorvaçilik majmuoti, 562 fermer xöjaligi, 6 fermer xöjaliklar uyuşmasi mavjud. Tuman jamoa va şaxsiy xöjaliklarida 27,4 ming krramol, 34,6 ming kuy va eçki, 60,5 ming parranda bor. Tumanning jan. dan t.y. ötgan. 54 umumiy ta'lim maktabi (30 mingga yaqin öquvçi), 4 kollej va litsey, 25 kutubxona, 29 klub va madaniyat uylari işlab turibdi. 3 kasalxona, poliklinika, 12 dorixona Muzrabot tumanidagi un kombinati.
va b. tibbiy muassasalarida 124 vraç va 745 örta tibbiy xodim işlaydi. 1969 y.dan «Mehnat zafari» tuman gazetasi çiqariladi (adadi 2000). Tuman xududida jez davriga oid Sopollitepa, Kam-pirtepa (mil. av. 3— mil. 3-a.), Qorakamar ğorlar majmuoti (1-a.), Buzrukota me'moriy majmu-asi (15-a.) va b. qad. yodgorliklar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУЗРАБОТ ТУМАНИ - Сурхондарё вилоятидаги туман. 1968 й. 25 дек.да ташкил этилган. 1994 й.гача Гагарин тумани деб аталган. Вилоят хдаудининг энг жан. қисмини эгаллайди. Шим.да вилоятнинг Шеробод ва Қизириқ, шарқда Ангор туманлари, жан.-шаркда Термиз тумани, жан.да Амударё орқали Афғонистон, ғарбда Туркманистон б-н чегарадош. Майд. 0,74 минг км2. Аҳолиси 99,1 минг киши (2002). Туманда 9 қишлоқ фуқаролар йиғини (Беш-қўтон, Болдир, Гулистон, Музработ, Навбаҳор, Ободон, Халқобод, Шўроб, Қоракамар) бор. Туман маркази — Халқобод қишлоғи.
Табиати. Туман ҳудуди асосан, текисликдан иборат, шим.дан жан.га Амударёга томон пасайиб, ғарби Қўҳитанг тоғининг жан. қисмига ёндашади. Ўртача т-ра янв.да 0° дан 2° гача, июлда 37°—42 . Ёзи узок,, иссиқ ва қуруқ. Йиллик ёғин микдори 110—120 мм. Вегетация даври 250—280 кун. Туманда Афғон шамолининг таъсири кучли. М.т. худудидан Қорасув дарёси, Музработсой ва Занг канали оқиб ўтади. Тупроғи бўз тупроқ, шўрхок, тақирлар ҳам учрайди. Ёввойи ўсимликлардан янтоқ, ғижмалоқ (туяқорин), саксовул, қамиш ўсади, ёввойи ҳайвонлардан бўри, тулки, чиябўри, жайра, илон, тошбақа, Амударё соҳилларида қобон, қоплон учрайди.
Аҳолиси, асосан, ўзбеклар; шунингдек, тожик, рус, туркман ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳолининг ўртача зичлиги 1 км2 га 133 киши (2002).
Хўжалигининг асосини қ.х. ташкил этади. Пахта тозалаш ва асфальт, ёғмой з-длари, 1 қўшма корхона, 8 пахта тайёрлаш пункта, маиший хизмат кўрсатиш, дон маҳсулотлари к-тлари ва б. корхоналар бор. Қ.х, асосан, пахта етиштириш ва деҳқончиликка ихтисослашган. Суғориладиган ерлар 36066 га, шу жумладан, 15505 га ерга пахта, 13298 га ерга ғалла, 473,5 га ерга беда, 206,5 га ерга картошка, 745 га ерга ем-хашак экинлари, 571 га ерга сабзавот ва полиз экинлари экилади, 18 га ер боғлардан иборат. Туманда 9 ширкат хўжалиги, чорвачилик мажмуоти, 562 фермер хўжалиги, 6 фермер хўжаликлар уюшмаси мавжуд. Туман жамоа ва шахсий хўжаликларида 27,4 минг кррамол, 34,6 минг куй ва эчки, 60,5 минг парранда бор. Туманнинг жан. дан т.й. ўтган. 54 умумий таълим мактаби (30 мингга яқин ўқувчи), 4 коллеж ва лицей, 25 кутубхона, 29 клуб ва маданият уйлари ишлаб турибди. 3 касалхона, поликлиника, 12 дорихона Музработ туманидаги ун комбинати.
ва б. тиббий муассасаларида 124 врач ва 745 ўрта тиббий ходим ишлайди. 1969 й.дан «Меҳнат зафари» туман газетаси чиқарилади (адади 2000). Туман худудида жез даврига оид Сополлитепа, Кам-пиртепа (мил. ав. 3— мил. 3-а.), Қоракамар ғорлар мажмуоти (1-а.), Бузрукота меъморий мажму-аси (15-а.) ва б. қад. ёдгорликлар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.