Myuonlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 956-b. — ziyouz.com
Myuonlar (s,+— mezonlar) — spini -j ga teng bölgan turğunmas elementar zarralar; yaşaş davri 2,2-10»6c, massasi elektron massasidan taxm. 207 marta ortiq. Musbat zaryadlangan s+ va manfiy zaryadlangan s~ M. mavjud. Ular bir-biriga nisbatan zarra va antizarra xisoblanadi. M. leptonlar sinfiga kiradi, ya'ni elektromagnit va kuçeiz özaro ta'sirlarda qatnaşadi, kuçli özaro ta'sirlarda esa qatnaşmaydi. M. birinçi marta kosmik nurlarpA amerika fiziklari K. Anderson va S. Neddermeyerlar tomonidan kuzatilgan (1936).
Kosmik nurlarda va zaryadlangan zarralar tezlatkiçlarida (yuqori energiyali) M., asosan ya-mezon (pionlar) hamda K-mezonlarning parçalanişidan xrsil böladi, p va K-mezonlar esa özaro kuçli ta'sirlaşuvçi zarralar (adronlar) töqnaşganida, mas, protonlar r yadro b-n ta'sirlaşganida yuzaga keladi. Şuningdek, M. mezonlarning elektromagnit parçalanişida ham hosil böladi.
M.ning biror muhitdan ötuvçanlik qobiliyati adronlar, elektronlar u-kvantlarga nisbatan ança yuqori. Şuning uçun ular Yer atmosferasidan ötibgina qolmay, Yerning öziga ham ançagina kiradi. Tajribalar 1012—1013 eV energiyali kosmik nurlarning bir neça km çuqurlikkaça ötişini körsatdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЮОНЛАР (ц,+— мезонлар) — спини -j га тенг бўлган турғунмас элементар зарралар; яшаш даври 2,2-10»6c, массаси электрон массасидан тахм. 207 марта ортиқ. Мусбат зарядланган ц+ ва манфий зарядланган ц~ М. мавжуд. Улар бир-бирига нисбатан зарра ва антизарра хисобланади. М. лептонлар синфига киради, яъни электромагнит ва кучеиз ўзаро таъсирларда қатнашади, кучли ўзаро таъсирларда эса қатнашмайди. М. биринчи марта космик нурларпА америка физиклари К. Андерсон ва С. Неддермейерлар томонидан кузатилган (1936).
Космик нурларда ва зарядланган зарралар тезлаткичларида (юқори энергияли) М., асосан я-мезон (пионлар) ҳамда К-мезонларнинг парчаланишидан хрсил бўлади, п ва К-мезонлар эса ўзаро кучли таъсирлашувчи зарралар (адронлар) тўқнашганида, мас, протонлар р ядро б-н таъсирлашганида юзага келади. Шунингдек, М. мезонларнинг электромагнит парчаланишида ҳам ҳосил бўлади.
М.нинг бирор муҳитдан ўтувчанлик қобилияти адронлар, электронлар у-квантларга нисбатан анча юқори. Шунинг учун улар Ер атмосферасидан ўтибгина қолмай, Ернинг ўзига ҳам анчагина киради. Тажрибалар 1012—1013 эВ энергияли космик нурларнинг бир неча км чуқурликкача ўтишини кўрсатди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.