Nabi Ğaniyev
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14-b. — ziyouz.com
Ğaniyev Nabi (1904 - Toşkent -1953.29.10) — kinorej., özbek kinosining asosçilaridan. Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1944). Moskvadagi Oliy davlat badiiy-texnik ustaxonasining rabfakida öqigan (1921—25). 1925 y. Toşkentda kinostu-diya işga tuşirilgaç, Ğ. Toşkentga qaytadi va umrining oxirigaça şu kinostudiyada işlaydi. Atrofiga iqtidorli yoşlarni töplab, ularga kino haqida köproq ma'lumot beriş maqsadida «Kinoaktyor» va «Kinosse-nariy» kitoblarini yozadi, «Özbekiston kino döstlari» jamiyatini tuzadi, kinotexnikum (hoz. Ğ. nomida) oçilişida faollik körsatadi. Avval aktyor, konsultant, rej. yordamçisi bölgan, asosiy rej.lik faoliyatini 30-y. lar boşlagan. Uning «Yuksaliş», «Ramazon», «Yigit» filmlari özbek badiiy kinosining şakllanişida muayyan bosqiç yölini ötadi.
2-jahon uruşi yillari Ğ. «Biz yengamiz» filmi suratga olinişida qatnaşdi va «Dovyurak döstlar» filmini yaratdi. Keyinçalik unga katta şuhrat keltirgan va özbek kinosining durdonalaridan bölgan «Tohir va Zuhra» (1944), «Nasriddinning sarguzaştlari» (1947), «Farğona qizi» (1948) kabi filmlarni ekranlaştirdi.
1949—52 y.lar davomida yaratgan «Qoraqalpoq diyorida», «Farğona vodiysi», «Kanaş», «Özbek raqsi ustalari» kabi hujjatli filmlarida respublika mehnatkaşlari hayoti, mehnati, san'atini uluğladi. Ğ. ijodi özbek kino san'ati şakllanişi va taraqqiy etişida katta rol öynadi. Vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan (2001). Toşkent köçalaridan biriga Ğ. nomi berilgan.
Ad.:Abulqosimova X., Nabi Ğaniyev, T, 1967.
Xanjara Abulqosimova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒАНИЕВ Наби (1904 - Тошкент -1953.29.10) — кинореж., ўзбек киносининг асосчиларидан. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби (1944). Москвадаги Олий давлат бадиий-техник устахонасининг рабфакида ўқиган (1921—25). 1925 й. Тошкентда киносту-дия ишга туширилгач, Ғ. Тошкентга қайтади ва умрининг охиригача шу киностудияда ишлайди. Атрофига иқтидорли ёшларни тўплаб, уларга кино ҳақида кўпроқ маълумот бериш мақсадида «Киноактёр» ва «Киносце-нарий» китобларини ёзади, «Ўзбекистон кино дўстлари» жамиятини тузади, кинотехникум (ҳоз. Ғ. номида) очилишида фаоллик кўрсатади. Аввал актёр, консултант, реж. ёрдамчиси бўлган, асосий реж.лик фаолиятини 30-й. лар бошлаган. Унинг «Юксалиш», «Рамазон», «Йигит» фильмлари ўзбек бадиий киносининг шаклланишида муайян босқич йўлини ўтади.
2-жаҳон уруши йиллари Ғ. «Биз енгамиз» фильми суратга олинишида қатнашди ва «Довюрак дўстлар» фильмини яратди. Кейинчалик унга катта шуҳрат келтирган ва ўзбек киносининг дурдоналаридан бўлган «Тоҳир ва Зуҳра» (1944), «Насриддиннинг саргузаштлари» (1947), «Фарғона қизи» (1948) каби фильмларни экранлаштирди.
1949—52 й.лар давомида яратган «Қорақалпоқ диёрида», «Фарғона водийси», «Канаш», «Ўзбек рақси усталари» каби ҳужжатли фильмларида республика меҳнаткашлари ҳаёти, меҳнати, санъатини улуғлади. Ғ. ижоди ўзбек кино санъати шаклланиши ва тараққий этишида катта роль ўйнади. Вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени билан мукофотланган (2001). Тошкент кўчаларидан бирига Ғ. номи берилган.
Ад.:Абулқосимова X., Наби Ғаниев, Т, 1967.
Ханжара Абулқосимова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.