Nam siğimi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 44-b. — ziyouz.com
Nam siğimi NAM SIĞIMI, tuproq nam sigimi — tuproqning namni tutiş xususiyatini tavsiflovçi kattalik; tuproq massasi yoki quruq tuproq hajmiga nisbatan foizlardagi namlik miqdori yoki suv qatlamining mm lardagi balandligida ifodalanadi. Tup-roqning granulometrik tarkibi va tuzilişiga, undagi gumus tarkibiga boglik. N.s.ning asosiy turlari töla N.s. (tuproqning barça govaklari suv b-n tölganda) tuproq singdira oladigan suv miqdori; kapillyar N.s.— grunt suvlari sathi ustidagi tuproq qatlami suv va tuproq zarralari örtasidagi molekulyar tortişiş kuçlari ta'sirida tutib turadigan eng köp suv miqdori. Meyoriy (çegaradagi) dala N.s. (barça gravitatsion suv oqib ketgandan söng tuproq tutib qoladigan suv miqdori, ösimliklar uçun asosiy namlik manbai). Meyoriy dala va kapillyar N.s. q.x. ekinlari optimal suğoriş rejimini hamda melioratsiya uçun zarur suv normalarini hisoblab çiqişda katta ahamiyatga ega. Meyoriy dala N.s. 1 m qalinlikdagi gilli tuproq uçun, odatda, tuproq massasiga nisbatan 25%, oğir örtaça qumoklikda 19%, yengil qumoklikda 16%, qumloqda 13% va qumlikda 10% atrofida böladi (yana q. Ösimlikning suv rezkimi).
Sobirjon Azimboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАМ СИҒИМИ, тупроқ нам сигими — тупроқнинг намни тутиш хусусиятини тавсифловчи катталик; тупроқ массаси ёки қуруқ тупроқ ҳажмига нисбатан фоизлардаги намлик миқдори ёки сув қатламининг мм лардаги баландлигида ифодаланади. Туп-роқнинг гранулометрик таркиби ва тузилишига, ундаги гумус таркибига боглик. Н.с.нинг асосий турлари тўла Н.с. (тупроқнинг барча говаклари сув б-н тўлганда) тупроқ сингдира оладиган сув миқдори; капилляр Н.с.— грунт сувлари сатҳи устидаги тупроқ қатлами сув ва тупроқ зарралари ўртасидаги молекуляр тортишиш кучлари таъсирида тутиб турадиган энг кўп сув миқдори. Меъёрий (чегарадаги) дала Н.с. (барча гравитацион сув оқиб кетгандан сўнг тупроқ тутиб қоладиган сув миқдори, ўсимликлар учун асосий намлик манбаи). Меъёрий дала ва капилляр Н.с. қ.х. экинлари оптимал суғориш режимини ҳамда мелиорация учун зарур сув нормаларини ҳисоблаб чиқишда катта аҳамиятга эга. Меъёрий дала Н.с. 1 м қалинликдаги гилли тупроқ учун, одатда, тупроқ массасига нисбатан 25%, оғир ўртача қумокликда 19%, енгил қумокликда 16%, қумлоқда 13% ва қумликда 10% атрофида бўлади (яна қ. Ўсимликнинг сув резкими).
Собиржон Азимбоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.