Namangan adirlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47-b. — ziyouz.com
Namangan adirlari - Namangan viloyatidagi adirlar. Namangan şahridan şim.da, jan.-ğarbiy yönalişda joylaşgan. Uz. 35—40 km, eni 8—10 km. Adirlar pliotsen — quyi törtlamçi davrning qönğir alevrolitlaridan tu-zilgan, ularga kiçik qatlam holda gravelit va konglomeratlar aralaşgan. N.a. meridianal yönalişda oqadigan soy (Çortoqsoy, Poççaotasoy, Namangan-soy, Kosonsoy va b.)lar özani b-n bölingan. Çekkalari atrofidagi tekisliklarga sekin-asta qöşilib ketgan. Bir oz tikroq yon bağirlarida tub jinslar yuzasi oçilib krlgan. Tuproqlari yuvilgan, dağal skeletli, yupqaroq, gumus miqdori 0,5—1,0%. Oddiy böz tuproklarda rang, qönğirboş, efemeroidlar keng tarqalgan. Yaylov çorvaçiligida foydalaniladi. Keyingi vaqtlarda adirli yerlar özlaştirilişi munosabati b-n tuproqlarning şörlanişi, eroziya, yon bağirlarining öpirilişi kabi jarayonlarning rivojlanişi kuzatilmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАМАНГАН АДИРЛАРИ - Наманган вилоятидаги адирлар. Наманган шаҳридан шим.да, жан.-ғарбий йўналишда жойлашган. Уз. 35—40 км, эни 8—10 км. Адирлар плиоцен — қуйи тўртламчи даврнинг қўнғир алевролитларидан ту-зилган, уларга кичик қатлам ҳолда гравелит ва конгломератлар аралашган. Н.а. меридианал йўналишда оқадиган сой (Чортоқсой, Поччаотасой, Наманган-сой, Косонсой ва б.)лар ўзани б-н бўлинган. Чеккалари атрофидаги текисликларга секин-аста қўшилиб кетган. Бир оз тикроқ ён бағирларида туб жинслар юзаси очилиб крлган. Тупроқлари ювилган, дағал скелетли, юпқароқ, гумус миқдори 0,5—1,0%. Оддий бўз тупрокларда ранг, қўнғирбош, эфемероидлар кенг тарқалган. Яйлов чорвачилигида фойдаланилади. Кейинги вақтларда адирли ерлар ўзлаштирилиши муносабати б-н тупроқларнинг шўрланиши, эрозия, ён бағирларининг ўпирилиши каби жараёнларнинг ривожланиши кузатилмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.