Namangoniy Nodim

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 268-b. — ziyouz.com

Nodim Namangoniy (taxallusi; asl ism-şarifi Sulaymonxöja Uluğxöja öğli) (1844 — Namangan —1910) — şoir. Saidqulibek madrasasida tahsil körgan. Arab, fors tillarini örgangan. Qöqon va Toşkentda bölgan, fan-texnika yangiliklari, rus madaniyati. adabiy va madaniy doiralari b-n yaqindan tanişgan. Buxoro, Samarqand (1899), Turkiya, Misr, Arabiston (1902—03) ga sayohat qilgan. Navoiydan örgangan, ğazallariga taxmis, naziralar yozgan. Muqimiy, Muhyi, Furqat, Zavqiy, Muhayyir, Şavqiy kabi şoirlar b-n yaqin döst bölib, ijodiy hamkorlik qilgan, ular şe'rlariga muxammaslar boğlagan. Mumtoz şe'ri-yatning barça janrlarida, turkiy va forsiyda ijod qilgan. Ğazallarida inson gözalligi, muhabbat va vafo, ayollar erkini kuylagan («Soğindim men, soğindingmi?», «Maktubi muhab-bat uslub» va b.), ona-Vatan tabiati, uning gözalligini tarannum etgan, xalq hayotini realistik aks ettirgan, ijtimoiy illatlarni foş etgan, ma'rifatparvarlik ğoyalarini ilgari surgan («Bahor ayyomi keldi», «Davr jav-ridin...», «Bayoni dar safari Toşkand» va b.). «Şikoyati paxta» şe'rida qiş-loq mehnatkaşlarining açinarli hayotini tasvirlagan.

Hajviy asarlarida maktançoq, mutakabbir boylar, çor amaldorlari tanqid qilingan («Dar mazammati zamona», «Dar şikoyati qozi» kabi). Yumoristik asarlar yozgan («Bez-gak» va b.).

N. ning şe'rlari «Turkiston viloyatining gaze-yaş»da bosilgan. Özi tuzgan «Bayozi Nodim»ning mukammal nusxasi Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tida saqlanadi (inv. №4179).

As: Tanlangan şe'rlar, T., 1964.

Ad.: Karimov F. K., Özbek adabiyoti ta-rixi, 3-kitob, T., 1987; Qayyumov P., Tazkirai Qayyumiy, 2-daftar, T., 1998.

Begali Qosimov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

НОДИМ Намангоний (тахаллуси; асл исм-шарифи Сулаймонхўжа Улуғхўжа ўғли) (1844 — Наманган —1910) — шоир. Саидқулибек мадрасасида таҳсил кўрган. Араб, форс тилларини ўрганган. Қўқон ва Тошкентда бўлган, фан-техника янгиликлари, рус маданияти. адабий ва маданий доиралари б-н яқиндан танишган. Бухоро, Самарқанд (1899), Туркия, Миср, Арабистон (1902—03) га саёҳат қилган. Навоийдан ўрганган, ғазалларига тахмис, назиралар ёзган. Муқимий, Муҳйи, Фурқат, Завқий, Муҳаййир, Шавқий каби шоирлар б-н яқин дўст бўлиб, ижодий ҳамкорлик қилган, улар шеърларига мухаммаслар боғлаган. Мумтоз шеъри-ятнинг барча жанрларида, туркий ва форсийда ижод қилган. Ғазалларида инсон гўзаллиги, муҳаббат ва вафо, аёллар эркини куйлаган («Соғиндим мен, соғиндингми?», «Мактуби муҳаб-бат услуб» ва б.), она-Ватан табиати, унинг гўзаллигини тараннум этган, халқ ҳаётини реалистик акс эттирган, ижтимоий иллатларни фош этган, маърифатпарварлик ғояларини илгари сурган («Баҳор айёми келди», «Давр жав-ридин...», «Баёни дар сафари Тошканд» ва б.). «Шикояти пахта» шеърида қиш-лоқ меҳнаткашларининг ачинарли ҳаётини тасвирлаган.

Ҳажвий асарларида мактанчоқ, мутакаббир бойлар, чор амалдорлари танқид қилинган («Дар мазаммати замона», «Дар шикояти қози» каби). Юмористик асарлар ёзган («Без-гак» ва б.).

Н. нинг шеърлари «Туркистон вилоятининг газе-яш»да босилган. Ўзи тузган «Баёзи Нодим»нинг мукаммал нусхаси Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тида сақланади (инв. №4179).

Ас: Танланган шеърлар, Т., 1964.

Ад.: Каримов F. К., Ўзбек адабиёти та-рихи, 3-китоб, Т., 1987; Қайюмов П., Тазкираи Қайюмий, 2-дафтар, Т., 1998.

Бегали Қосимов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.