Namlik ölçagiç
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64-b. — ziyouz.com
Namlik ölçagiç — gazlar, suyukliklar va qattiq jismlar (şu jumladan, soçiluvçan jismlar, Mas, tuproq, qum) namligini ölçaydigan asbob. Gigroskopik, elektr-kimyoviy, gigrometrik va psixometrik xillari bor. Gigroskopik N. ö.ning işi materiallar va moddalarning atrof muhitdagi namlik (suv buglari) ni öziga yutiş xossasiga asoslangan. U gazlar va suyukliklarning namligin ölçaşda işlatiladi. Elektr-kimyoviy N.ö. jismlardan elektr toki utkazilganda unda kimyoviy reaksiya yuz berib, namlik miqsorini özgartirişga asoslangan. U b-n ham gazlar va suyukliklarning namligi ölçanadi. Gigrometrik N. ö.ning işi namlik miqdoriga qarab yoğsizlantirilgan soç tolasining öz uzunligini özgartirişi xossasiga asoslangan. U gazlarning namligini ölçaş uçun işlatiladi. Psixrometrik N. ö.ning işi ikki termometr (biri quruq, ikkinçisining ustiga höllangan mato öralgan) ning körsatişlar farqini ölçaşga asoslangan. Bu ham gazlar uçun möljallangan. M. ö. larning siğimli, konduktometrik va yadroviy magnit rezonans hodisasiga asoslangan turlari ham bor. Bular suyukliklar va qattiq jismlar namligini ölçaş uçun möljallanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАМЛИК ЎЛЧАГИЧ — газлар, суюкликлар ва қаттиқ жисмлар (шу жумладан, сочилувчан жисмлар, Мас, тупроқ, қум) намлигини ўлчайдиган асбоб. Гигроскопик, электр-кимёвий, гигрометрик ва психометрик хиллари бор. Гигроскопик Н. ў.нинг иши материаллар ва моддаларнинг атроф муҳитдаги намлик (сув буглари) ни ўзига ютиш хоссасига асосланган. У газлар ва суюкликларнинг намлигин ўлчашда ишлатилади. Электр-кимёвий Н.ў. жисмлардан электр токи утказилганда унда кимёвий реакция юз бериб, намлик миқцорини ўзгартиришга асосланган. У б-н ҳам газлар ва суюкликларнинг намлиги ўлчанади. Гигрометрик Н. ў.нинг иши намлик миқдорига қараб ёғсизлантирилган соч толасининг ўз узунлигини ўзгартириши хоссасига асосланган. У газларнинг намлигини ўлчаш учун ишлатилади. Психрометрик Н. ў.нинг иши икки термометр (бири қуруқ, иккинчисининг устига ҳўлланган мато ўралган) нинг кўрсатишлар фарқини ўлчашга асосланган. Бу ҳам газлар учун мўлжалланган. М. ў. ларнинг сиғимли, кондуктометрик ва ядровий магнит резонанс ҳодисасига асосланган турлари ҳам бор. Булар суюкликлар ва қаттиқ жисмлар намлигини ўлчаш учун мўлжалланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.