Namoz
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64–65-b. — ziyouz.com
Namoz (fors.) — islom körsatmalari böyiça bajariladigan maxsus ibodat turi; islomdagi 5 rukndan biri. N. musulmonlarga me'roj keçasi (q. Isro va me'roj) farz qilingan birinçi ibo-datdir. Bir keça-kunduzda 5 mahal (bomdod, peşin, asr, şom, xufton) N. öqiş farz hisoblanadi. N. öqiş «Allohu akbar» deb takbir aytiş b-n boşlanib, sano, Qur'on oyatlaridan tilovat qilişda duolar öqiş, ruku', sajda, tiz çökib ötiriş, salom berişlarni öz içiga oladi. N.ning bir neça turlari mavjud. Mas, farz, vojib, sunnat, nafl, işroq, tahajjud, qazo, şukri vuzu, janoza va b. qöşimça N.lar borki, ularni ado etiş musulmon kişining ixtiyoriy ibodati sanaladi. Farz, vojib, sunnat N.lari esa ado etilişi şar'an talab etiluvçi N.lar sirasiga kiradi.
N. öqiş uçun namozxonning badan va kiyimlari hamda öqiş joyi pok bölişi şart. N. qiblaga — Makkadagi Ka'ba ibodatxonasiga qarab öqiladi. Uni öqişda maxsus töşama — joynamozagm foydalaniş odatga aylangan. N.ni kişi bir özi yoki jamoa bölib öqişi mumkin, lekin juma kunidagi juma N.ini masjidda jamoa b-n öqiş tavsiya etiladi. Jamoa bölib N. öqiganda namozxonlar qator turadi, ulardan biri (imom) imomlikka ötadi. N. paytida gapiriş, yeyiş, içiş, kuliş, yiğlaş, yötaliş, turli harakatlar qiliş va b. mumkin emas. Kasal va nogironlar N.ni özlariga qulay holatda öqiydilar.
Islomdagi mazxablar körsatmalarida N. öqiş qoidalarining bir-biridan farq qiladigan jihatlari bor. Özbekistonda N., asosan, hanafiylik mazhabiga muvofiq öqiladi.
Q.: Isro va me'roj
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАМОЗ (форс.) — ислом кўрсатмалари бўйича бажариладиган махсус ибодат тури; исломдаги 5 рукндан бири. Н. мусулмонларга меърож кечаси (қ. Исро ва меърож) фарз қилинган биринчи ибо-датдир. Бир кеча-кундузда 5 маҳал (бомдод, пешин, аср, шом, хуфтон) Н. ўқиш фарз ҳисобланади. Н. ўқиш «Аллоҳу акбар» деб такбир айтиш б-н бошланиб, сано, Қуръон оятларидан тиловат қилишда дуолар ўқиш, рукуъ, сажда, тиз чўкиб ўтириш, салом беришларни ўз ичига олади. Н.нинг бир неча турлари мавжуд. Мас, фарз, вожиб, суннат, нафл, ишроқ, таҳажжуд, қазо, шукри вузу, жаноза ва б. қўшимча Н.лар борки, уларни адо этиш мусулмон кишининг ихтиёрий ибодати саналади. Фарз, вожиб, суннат Н.лари эса адо этилиши шаръан талаб этилувчи Н.лар сирасига киради.
Н. ўқиш учун намозхоннинг бадан ва кийимлари ҳамда ўқиш жойи пок бўлиши шарт. Н. қиблага — Маккадаги Каъба ибодатхонасига қараб ўқилади. Уни ўқишда махсус тўшама — жойнамозагм фойдаланиш одатга айланган. Н.ни киши бир ўзи ёки жамоа бўлиб ўқиши мумкин, лекин жума кунидаги жума Н.ини масжидда жамоа б-н ўқиш тавсия этилади. Жамоа бўлиб Н. ўқиганда намозхонлар қатор туради, улардан бири (имом) имомликка ўтади. Н. пайтида гапириш, ейиш, ичиш, кулиш, йиғлаш, йўталиш, турли ҳаракатлар қилиш ва б. мумкин эмас. Касал ва ногиронлар Н.ни ўзларига қулай ҳолатда ўқийдилар.
Исломдаги мазхаблар кўрсатмаларида Н. ўқиш қоидаларининг бир-биридан фарқ қиладиган жиҳатлари бор. Ўзбекистонда Н., асосан, ҳанафийлик мазҳабига мувофиқ ўқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.