Naqib
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120-b. — ziyouz.com
Naqib NAQIB, naqibxöja (arab. — boşliq, sardor, qabila boşliği, dohiy) — Xiva xonligidagi harbiy mansabdor. Sayyidlar va xöjalar uçun yuqori faxriy unvon. N. özlarini Muhammad payğambarning avlodlaridan deb hisoblay-digan sayyidlar jamoalari rahbarlarining lavozimi. Hukmron doiralar N. orqali sayyidlar jamoalari b-n muomala qilganlar. N.lik lavozimi avloddan avlodga ötgan. N. xonning eng yaqin maslahatçilaridan bölib, safarlarda unga hamroh bölgan. Rasmiy qabul marosimlarda N. xonning söl tomonida 1-örinda ötirgan. Xon N.larga tayangan. N.larning öz navkarlari bölib, hamma harbiy safarlarda qatnaşgan. N.larning vazifasi uruş safari vaqtida qöşin tuziş, uni qurollantiriş va joylaştiriş mahoratiga ega bölgan, odd va orqadagi, öng va söl qanotdagi markaz va pistirmadagi askar holidan xabardor bölgan, öz vazifasiga loyiq bölmagan kişini ma'lum vazifani bajarişga qöymagan. Xiva xonligida uruş safarlari vaqtida N. şu vazifalarni bajargan. Xon «saylov»i vaqtida N. iştirok etgan. N.lar xazinadan ta'minlanib turilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАҚИБ, нақибхўжа (араб. — бошлиқ, сардор, қабила бошлиғи, доҳий) — Хива хонлигидаги ҳарбий мансабдор. Саййидлар ва хўжалар учун юқори фахрий унвон. Н. ўзларини Муҳаммад пайғамбарнинг авлодларидан деб ҳисоблай-диган саййидлар жамоалари раҳбарларининг лавозими. Ҳукмрон доиралар Н. орқали саййидлар жамоалари б-н муомала қилганлар. Н.лик лавозими авлоддан авлодга ўтган. Н. хоннинг энг яқин маслаҳатчиларидан бўлиб, сафарларда унга ҳамроҳ бўлган. Расмий қабул маросимларда Н. хоннинг сўл томонида 1-ўринда ўтирган. Хон Н.ларга таянган. Н.ларнинг ўз навкарлари бўлиб, ҳамма ҳарбий сафарларда қатнашган. Н.ларнинг вазифаси уруш сафари вақтида қўшин тузиш, уни қуроллантириш ва жойлаштириш маҳоратига эга бўлган, одд ва орқадаги, ўнг ва сўл қанотдаги марказ ва пистирмадаги аскар ҳолидан хабардор бўлган, ўз вазифасига лойиқ бўлмаган кишини маълум вазифани бажаришга қўймаган. Хива хонлигида уруш сафарлари вақтида Н. шу вазифаларни бажарган. Хон «сайлов»и вақтида Н. иштирок этган. Н.лар хазинадан таъминланиб турилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.