Nastiya
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 99-b. — ziyouz.com
Nastiya (yun. nastos — ziç, tarang) — ösimlik barglari, gulbarglari va b. qismlarining taşqi omillar (yoruğlik, harorat va b.) ta'sirida harakat qilişi. N. hujayralarning notekis ösişi yeki ulardagi taranglik holatining turliça özgarişi natijasida sodir böladi. Epinastiyada ösimlikning uçki qismi tez ösadi (Mas, kurtak yoki ğunça oçganda), gipona-stiyada esa pastki qismi tez ösadi (Mas, gullaş tugagandan keyin gul qoplamining tutaşib ketişi). Ta'sir etadigan omillarga köra, fotonas-tiya (yoruğlik ta'sirida), termonastiya (harorat özgarganda), niktinastiya (kun b-n tun almaşganda), seysmonastiya (mexanik ta'sir yoki tebraniş ta'sirida), xemonastiya (ba'zi moddalar ta'sirida) farq qilinadi. Ösimliklarning haşarotlar yordamida çetdan çanglanişida, gulni noqulay şaroitdan qimoya qilişda va b. xrllarda N.ning ahamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАСТИЯ (юн. nastos — зич, таранг) — ўсимлик барглари, гулбарглари ва б. қисмларининг ташқи омиллар (ёруғлик, ҳарорат ва б.) таъсирида ҳаракат қилиши. Н. ҳужайраларнинг нотекис ўсиши еки улардаги таранглик ҳолатининг турлича ўзгариши натижасида содир бўлади. Эпинастияда ўсимликнинг учки қисми тез ўсади (Мас, куртак ёки ғунча очганда), гипона-стияда эса пастки қисми тез ўсади (Мас, гуллаш тугагандан кейин гул қопламининг туташиб кетиши). Таъсир этадиган омилларга кўра, фотонас-тия (ёруғлик таъсирида), термонастия (ҳарорат ўзгарганда), никтинастия (кун б-н тун алмашганда), сейсмонастия (механик таъсир ёки тебраниш таъсирида), хемонастия (баъзи моддалар таъсирида) фарқ қилинади. Ўсимликларнинг ҳашаротлар ёрдамида четдан чангланишида, гулни ноқулай шароитдан қимоя қилишда ва б. хрлларда Н.нинг аҳамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.