Nasturan
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 99-b. — ziyouz.com
Nasturan (yun. nastos — ziçlaşgan va lot. uranium — uran), uran smolali ruda — sodda oksidlar sinfiga mansub mineral. Uranitning kri-stallokimyoviy analogi. Massiv va kollomorf agregatlar. Tarkibida özgaruvçan miqdorda UO3 (20—55%) va UO2 (25—60%) böladi. Quşimça sifatida radiogen qurğoşin, Sa, ba'zan nodir-yer elementlari, şuningdek, suv uçraydi. N.ning kristallik strukturasi, odatda, uraninitga mos keladi. Rangi qora, smolasimon yaltiroq, şaffof emas. Qattiqligi mineralogik şkala buyiça 4—6; ziçligi UO2 va UO3 nisbatiga qarab, 4500 dan 9000 kg/m3 gaça özgarib turadi. Elektromagnit xossasiga ega. Nihoyatda kuçli radioaktiv. U ning eng kup tarqalgan minerali. Murakkab gdirotermal tipli konlarda Sn va W minerallari, şuningdek, kobalt, nikel, temir arsenidlari b-n, mis, qörğoşin, vismut, kumuş va b.ning sulfidlari b-n birga hosil böladi. Urantemir rudali konlarda gematit, magnetit va b. bilan birga uçraydi. Çukindi tipli konlarda, konglomeratlarda esa kora uran deb ataluvçi ku-kunsimon, tuproqli agregatlarda ham ma'lum. Uran va radiyning asosiy sanoat minerallaridan biri.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАСТУРАН (юн. nastos — зичлашган ва лот. uranium — уран), уран смолали руда — содда оксидлар синфига мансуб минерал. Уранитнинг кри-сталлокимёвий аналоги. Массив ва колломорф агрегатлар. Таркибида ўзгарувчан миқдорда UO3 (20—55%) ва UO2 (25—60%) бўлади. Қушимча сифатида радиоген қурғошин, Са, баъзан нодир-ер элементлари, шунингдек, сув учрайди. Н.нинг кристаллик структураси, одатда, уранинитга мос келади. Ранги қора, смоласимон ялтироқ, шаффоф эмас. Қаттиқлиги минералогик шкала буйича 4—6; зичлиги UO2 ва UO3 нисбатига қараб, 4500 дан 9000 кг/м3 гача ўзгариб туради. Электромагнит хоссасига эга. Ниҳоятда кучли радиоактив. U нинг энг куп тарқалган минерали. Мураккаб гдиротермал типли конларда Sn ва W минераллари, шунингдек, кобальт, никель, темир арсенидлари б-н, мис, қўрғошин, висмут, кумуш ва б.нинг сульфидлари б-н бирга ҳосил бўлади. Урантемир рудали конларда гематит, магнетит ва б. билан бирга учрайди. Чукинди типли конларда, конгломератларда эса кора уран деб аталувчи ку-кунсимон, тупроқли агрегатларда ҳам маълум. Уран ва радийнинг асосий саноат минералларидан бири.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.