Natriyli selitra
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 103-b. — ziyouz.com
Natriyli selitra NATRIYLI SELITRA, natriy nitrat, NaNO3 — nitrat kislotaning natriyli tuzi; azotli öğitlaraan. Suvda yaxşi eriydigan rangsiz kristall modda. Çili selitrasi deb ham ataladi. (Çilidagi tabiiy konlardan olinadi). Sanoatda azot oksidni işkrrga yuttirib, reaksiya vaqtida hosil böladigan natriy nitratni nitrat kislota b-n oksidlab olinadi. Tarkibida 16—16,5% N bor, gigroskopik, saqlanganda bir oz muştlanadi, quruq holida yaxşi soçiladi. N.s. fiziologik işqoriy öğit, şuning uçun u, köpinça, ohaklanmagan nordon çimli-podzolli tuproklarda işlatiladi. Örta Osiyoning karbonatli tuproklarida, ayniqsa, şörlangan tuproklarda N.s.ni işlatiş tavsiya etilmaydi. Özbekistonda N.s. Çirçiq«Elektrkimyosanoat» aksiyadorlik jamiyati, Navoiy «Elektrkimyozavodi» aksiyadorlik jamiyati, Farğona «Azot» i.ç. birlaşmasida işlab çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАТРИЙЛИ СЕЛИТРА, натрий нитрат, NaNO3 — нитрат кислотанинг натрийли тузи; азотли ўғитлараан. Сувда яхши эрийдиган рангсиз кристалл модда. Чили селитраси деб ҳам аталади. (Чилидаги табиий конлардан олинади). Саноатда азот оксидни ишкррга юттириб, реакция вақтида ҳосил бўладиган натрий нитратни нитрат кислота б-н оксидлаб олинади. Таркибида 16—16,5% N бор, гигроскопик, сақланганда бир оз муштланади, қуруқ ҳолида яхши сочилади. Н.с. физиологик ишқорий ўғит, шунинг учун у, кўпинча, оҳакланмаган нордон чимли-подзолли тупрокларда ишлатилади. Ўрта Осиёнинг карбонатли тупрокларида, айниқса, шўрланган тупрокларда Н.с.ни ишлатиш тавсия этилмайди. Ўзбекистонда Н.с. Чирчиқ«Электркимёсаноат» акциядорлик жамияти, Навоий «Электркимёзаводи» акциядорлик жамияти, Фарғона «Азот» и.ч. бирлашмасида ишлаб чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.