Navarra
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7-b. — ziyouz.com
Navarra — örta asrlarda Pirenei ya.o.da poytaxti Pamplona bölgan qirollik (905—1512). Ilk tarixi kam örganilgan. 9-a. örtalarida N. grafligi arablar va franklar örtasidagi kuraş natijasida mustaqillikka erişgan. N.ning 1-qiroli Sanço Garsiya (905— 925 y.lar hukmronlik qilgan) bölgan. Sanço III Buyuk davrida (1000—1035) N. öz hududiga Leon, Kastiliya, Aragon, şuningdek, Ispaniya va Fransiyadagi basklar yerlarini qöşib olgan. Sanço III ning vorislari davrida N. özining avvalgi hududining deyarli hammasidan ajralgan. 1076—1134 y.larda N. Aragonga tobe bölgan. 1234—84 va 1328—1512 ylarda N.dagi qirollik taxtini fransuz graflari, 1285—1328 y.larda fransuz qirollari egallaşgan. N. iqgisodiy qoloq davlat hisoblangan. 1512 y. N.ni Ferdinand Aragonskiy bosib olgan, natijada N. Ispaniyaga qöşib yuborilgan. Quyi N. esa 1589 y.gaça rasman mustaqil qirollik bölgan, şundan söng (N. qiroli Genrix Navarrskiy Fransiya taxtiga Genrix IV nomi b-n çiqqaç) Fransiya tarkibiga qöşilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАВАРРА — ўрта асрларда Пиренеи я.о.да пойтахти Памплона бўлган қироллик (905—1512). Илк тарихи кам ўрганилган. 9-а. ўрталарида Н. графлиги араблар ва франклар ўртасидаги кураш натижасида мустақилликка эришган. Н.нинг 1-қироли Санчо Гарсия (905— 925 й.лар ҳукмронлик қилган) бўлган. Санчо III Буюк даврида (1000—1035) Н. ўз ҳудудига Леон, Кастилия, Арагон, шунингдек, Испания ва Франциядаги басклар ерларини қўшиб олган. Санчо III нинг ворислари даврида Н. ўзининг аввалги ҳудудининг деярли ҳаммасидан ажралган. 1076—1134 й.ларда Н. Арагонга тобе бўлган. 1234—84 ва 1328—1512 йларда Н.даги қироллик тахтини француз графлари, 1285—1328 й.ларда француз қироллари эгаллашган. Н. иқгисодий қолоқ давлат ҳисобланган. 1512 й. Н.ни Фердинанд Арагонский босиб олган, натижада Н. Испанияга қўшиб юборилган. Қуйи Н. эса 1589 й.гача расман мустақил қироллик бўлган, шундан сўнг (Н. қироли Генрих Наваррский Франция тахтига Генрих IV номи б-н чиққач) Франция таркибига қўшилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.