Navkar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Navkar NAVKAR, nu kar (möğulça noxor — döst, örtoq) — 1) möğul xonlari, nöyon huzurida xizmat qiluvçi oliy tabaqali yigitlar. N.lar — qurollangan erkin kişilar bölib, nöyonlarga öz ixtiyorlari b-n xizmat qilişgan va ularning qaramoğida bölişgan. Uruş paytida N. avvalambor jangçi, tinçlik paytida esa qöriqçi va «uy kişisi», xonadonga yaqin kişi bölgan. N.lar xizmatlari evaziga dastavval uy-joy, oziq-ovqat, kiyim-keçak va qurol-yaroğ, keyinçalik esa harbiy öljaning bir qismi, in'om etilgan yer mulki va qarollar b-n takdirlanganlar, bu esa ularni yirik zodagonlarning vassallariga aylanişlariga imkon bergan. Xizmat pillapoyasida öz iste'dodini namoyiş etgan köpgina N.lar keyinçalik turli harbiy bölinma va qismlarga qömondon bölganlar; 2) Amir Temur va temuriylar davrida N. atamasi — «xizmatkor», «askar», «qöşin» ma'nolarida qöllanilgan; 3) Usmonli turk imperiyasi 14—17-a.larda N. «tanqöriqçi, xizmatkor»; 4) Safaviylar davlatida N. — harbiy-ma'muriy mansabdorga tobe harbiy xizmatçi, askar; 5) Xiva xonligida N. — «laşkar»ni anglatgan; 6) Buxoro xonligida N. xizmati uçun davlat tomonidan belgilangan maoş b-n ta'minlangan va majburiy harbiy xizmatni ötagan. Harbiy harakatlardan böş paytlarda N. soqçilik vazifasini bajargan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАВКАР, ну кар (мўғулча нохор — дўст, ўртоқ) — 1) мўғул хонлари, нўён ҳузурида хизмат қилувчи олий табақали йигитлар. Н.лар — қуролланган эркин кишилар бўлиб, нўёнларга ўз ихтиёрлари б-н хизмат қилишган ва уларнинг қарамоғида бўлишган. Уруш пайтида Н. авваламбор жангчи, тинчлик пайтида эса қўриқчи ва «уй кишиси», хонадонга яқин киши бўлган. Н.лар хизматлари эвазига даставвал уй-жой, озиқ-овқат, кийим-кечак ва қурол-яроғ, кейинчалик эса ҳарбий ўлжанинг бир қисми, инъом этилган ер мулки ва қароллар б-н такдирланганлар, бу эса уларни йирик зодагонларнинг вассалларига айланишларига имкон берган. Хизмат пиллапоясида ўз истеъдодини намойиш этган кўпгина Н.лар кейинчалик турли ҳарбий бўлинма ва қисмларга қўмондон бўлганлар; 2) Амир Темур ва темурийлар даврида Н. атамаси — «хизматкор», «аскар», «қўшин» маъноларида қўлланилган; 3) Усмонли турк империяси 14—17-а.ларда Н. «танқўриқчи, хизматкор»; 4) Сафавийлар давлатида Н. — ҳарбий-маъмурий мансабдорга тобе ҳарбий хизматчи, аскар; 5) Хива хонлигида Н. — «лашкар»ни англатган; 6) Бухоро хонлигида Н. хизмати учун давлат томонидан белгиланган маош б-н таъминланган ва мажбурий ҳарбий хизматни ўтаган. Ҳарбий ҳаракатлардан бўш пайтларда Н. соқчилик вазифасини бажарган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.