«Navoiyazot» aksiyadorlik jamiyati
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 23–24-b. — ziyouz.com
«Navoiyazot» aksiyadorlik jamiyati — Özbekistondagi yirik kimyo sanoati korxonasi. «Özkimyosanoat» davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida. Navoiy ş.da joylaşgan. Korxonada işlab çiqariladigan asosiy mahsulot turlari: mineral öğitlar, nitron tolasi, sirka kislotasi, tiomoçevina, xlor va xlor mahsulotlari, kaustik soda. Bundan taşqari, 70 dan ortiq turdagi mahsulotlar, organik va noorganik kimyoviy mahsulotlar işlab çiqariladi. Mineral öğitlar, turli xil organik sintez mahsulotlari va akril tolasi (nitron) i. ç. maqsadlarida tabiiy gazni qayta işlaşga ixtisoslaşgan korxona sifatida qurilgan. Tabiiy gaz, havo, kaustik soda, oş tuzi va b. asosiy i.ç. uçun xom aşyo bölib xizmat qiladi.
3-d 1964 y.da Navoiy kimyo kombinati nomi b-n işga tuşirildi. Şu yili kuçsiz azot kislotasi i.ç. böyiça korxonada 1-agregat foydalanişga topşirildi. 1965 y.dan ammiak korxona töliq hajmda işlaşga ötdi.
Xom aşyodan kompleks foydalaniş natijasida korxonada nitron — «sun'iy jun» tolasi işlab çikaruvçi z-d kurilib, 1971 y.da ilk mahsulot olindi. Şundan beri töqimaçilik, yengil va b. sanoat uçun öta muhim hisoblangan «sun'iy jun» işlab çikariladi. 1965— 75 y.larda ammiak va mineral öğitlar i.ç.ning 1—2—3navbatlari işga tuşirildi. 2001 y.da Germaniyaning «Lurgi Xemnits GmBX» firmasining iştirokida qurilgan va eng zamonaviy uskunalar b-n jihozlangan xlor, öyuvçi soda, xlor kislotasi va natriy gipo-xlorit i.ç. yölga qöyildi. Birlaşmada xlorni qayta işlab polivinilxloridga aylantirgan holda kaustik soda i.ç. böyiça 2-navbat sexini quriş loyihasi ustida iş olib borilmoqda.
«N.» a.j. mahsulotlari Rossiya, Eron, Tojikiston, Ukraina, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Qozoğiston, Qirğiziston, AQŞ, Bolgariya davlatlariga eksport qilinadi. Navoiy kimyo kombinata 1975 y.da «Navoiyazot» i.ç. birlaşmasiga, 2002 y.da «Navoiyazot» oçiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. Korxonada 11 mingga yaqin muhandis-texnik xodimlar va işçilar mehnat qiladi (2003).
Rixsivoy Yoqubov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«НАВОИЙАЗОТ» АКЦИЯДОРЛИК ЖАМИЯТИ — Ўзбекистондаги йирик кимё саноати корхонаси. «Ўзкимёсаноат» давлат-акциядорлик компанияси таркибида. Навоий ш.да жойлашган. Корхонада ишлаб чиқариладиган асосий маҳсулот турлари: минерал ўғитлар, нитрон толаси, сирка кислотаси, тиомочевина, хлор ва хлор маҳсулотлари, каустик сода. Бундан ташқари, 70 дан ортиқ турдаги маҳсулотлар, органик ва ноорганик кимёвий маҳсулотлар ишлаб чиқарилади. Минерал ўғитлар, турли хил органик синтез маҳсулотлари ва акрил толаси (нитрон) и. ч. мақсадларида табиий газни қайта ишлашга ихтисослашган корхона сифатида қурилган. Табиий газ, ҳаво, каустик сода, ош тузи ва б. асосий и.ч. учун хом ашё бўлиб хизмат қилади.
3-д 1964 й.да Навоий кимё комбинати номи б-н ишга туширилди. Шу йили кучсиз азот кислотаси и.ч. бўйича корхонада 1-агрегат фойдаланишга топширилди. 1965 й.дан аммиак корхона тўлиқ ҳажмда ишлашга ўтди.
Хом ашёдан комплекс фойдаланиш натижасида корхонада нитрон — «сунъий жун» толаси ишлаб чикарувчи з-д курилиб, 1971 й.да илк маҳсулот олинди. Шундан бери тўқимачилик, енгил ва б. саноат учун ўта муҳим ҳисобланган «сунъий жун» ишлаб чикарилади. 1965— 75 й.ларда аммиак ва минерал ўғитлар и.ч.нинг 1—2—3навбатлари ишга туширилди. 2001 й.да Германиянинг «Лурги Хемниц ГмБХ» фирмасининг иштирокида қурилган ва энг замонавий ускуналар б-н жиҳозланган хлор, ўювчи сода, хлор кислотаси ва натрий гипо-хлорит и.ч. йўлга қўйилди. Бирлашмада хлорни қайта ишлаб поливинилхлоридга айлантирган ҳолда каустик сода и.ч. бўйича 2-навбат цехини қуриш лойиҳаси устида иш олиб борилмоқда.
«Н.» а.ж. маҳсулотлари Россия, Эрон, Тожикистон, Украина, Буюк Британия, Нидерландия, Қозоғистон, Қирғизистон, АҚШ, Болгария давлатларига экспорт қилинади. Навоий кимё комбината 1975 й.да «Навоийазот» и.ч. бирлашмасига, 2002 й.да «Навоийазот» очиқ акциядорлик жамиятига айлантирилди. Корхонада 11 мингга яқин муҳандис-техник ходимлар ва ишчилар меҳнат қилади (2003).
Рихсивой Ёқубов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.