Naytişlilar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 42-b. — ziyouz.com
Naytişlilar (Tubulidentata) -yöldoşli sut emizuvçilar turkumi. Uz. 1—1,5 m, dumi 45—60 sm, vazni 80 kg dan ortiq. Tumşuğining uçi nayga öxşaş çöziq. Oldingi oyoqlari 4, keyingi oyoqlari 5 barmoqli bölib, tuyoqsimon tirnokdari bor. Tirnoklari yordamida termitlar inini buzadi yoki yer kovlaydi. Tili uzun, çuvalçangsimon. Tişlari özaro qöşilib ösgan dentin nayçalardan iborat (nomi şundan olingan); tiş emali va ildizi bölmaydi; tişi doimo ösib turadi. Kurak va yirtqiç tişlari rivojlanmagan. N.ga faqat 1 tur — Afrika naytişlisi (Orycteropus afer) kiradi. Af-rikaning Sahroi Kabirdan janubroqda joylaşgan barça hududlarida tarqalgan. Tunda faol hayot keçiradi. Uz. 3 m gaça in qazib, 1 yilda 1 bola tuğadi. Asosan, termitlar va çumolilar 6-n oziklanadi. Terisi va göşti uçun ovlanadi. Köpçilik hududlarda soni kes-kin kamayib bormoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАЙТИШЛИЛАР (Tubulidentata) -йўлдошли сут эмизувчилар туркуми. Уз. 1—1,5 м, думи 45—60 см, вазни 80 кг дан ортиқ. Тумшуғининг учи найга ўхшаш чўзиқ. Олдинги оёқлари 4, кейинги оёқлари 5 бармоқли бўлиб, туёқсимон тирнокдари бор. Тирноклари ёрдамида термитлар инини бузади ёки ер ковлайди. Тили узун, чувалчангсимон. Тишлари ўзаро қўшилиб ўсган дентин найчалардан иборат (номи шундан олинган); тиш эмали ва илдизи бўлмайди; тиши доимо ўсиб туради. Курак ва йиртқич тишлари ривожланмаган. Н.га фақат 1 тур — Африка найтишлиси (Orycteropus afer) киради. Аф-риканинг Саҳрои Кабирдан жануброқда жойлашган барча ҳудудларида тарқалган. Тунда фаол ҳаёт кечиради. Уз. 3 м гача ин қазиб, 1 йилда 1 бола туғади. Асосан, термитлар ва чумолилар 6-н озикланади. Териси ва гўшти учун овланади. Кўпчилик ҳудудларда сони кес-кин камайиб бормоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.