Nazzom
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 36-b. — ziyouz.com
Nazzom (taxallusi; asl ismi Ibrohim bin Sayyor bin Xoniy) (?, Balx — taxm. 845) — arab faylasufi. Basrada ta'lim olgan. Köp asarlar yozgan, lekin ular bizgaça yetib kelmagan. Uning ba'zi falsafiy fikrlari b-n Abu Man-sur al-Bağdodiy, Şahristoniy, Azad-Din al-Ijiy, Nasriddin Tusiy va b.ning asarlari orqali tanişiş mumkin. U yunon falsafasini yaxşi bilgan. Eron va Hindiston diniy va falsafiy ta'limotlaridan xabordor bölgan. N. Şarqning yirik mutafakkiri, mu'taziliylar tarafdori bölib, öz falsafiy maktabi — nazzomiylikni yaratgan. U erkin fikrni yoqlab çiqqan, an'anaviy islomning ba'zi qoidalari b-n kelişa olmagan, diniy xurofotlarga, taqdir töğrisidagi aqidaga qarşi çiq-qan. N. Allohni vahdati vujud ta'li-moti asosida talqin qilgan. Uning fikriça, dunyodagi özgarişlar moddiy zarralarning çeksiz harakati natijasida sodir böladi, moddiy dunyodagi jarayonlarga xudo aralaşmaydi. N. barça masalalarni akl yordamida hal qiliş tarafdori bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАЗЗОМ (тахаллуси; асл исми Иброҳим бин Сайёр бин Хоний) (?, Балх — тахм. 845) — араб файласуфи. Басрада таълим олган. Кўп асарлар ёзган, лекин улар бизгача етиб келмаган. Унинг баъзи фалсафий фикрлари б-н Абу Ман-сур ал-Бағдодий, Шаҳристоний, Азад-Дин ал-Ижий, Насриддин Тусий ва б.нинг асарлари орқали танишиш мумкин. У юнон фалсафасини яхши билган. Эрон ва Ҳиндистон диний ва фалсафий таълимотларидан хабордор бўлган. Н. Шарқнинг йирик мутафаккири, муътазилийлар тарафдори бўлиб, ўз фалсафий мактаби — наззомийликни яратган. У эркин фикрни ёқлаб чиққан, анъанавий исломнинг баъзи қоидалари б-н келиша олмаган, диний хурофотларга, тақдир тўғрисидаги ақидага қарши чиқ-қан. Н. Аллоҳни ваҳдати вужуд таъли-моти асосида талқин қилган. Унинг фикрича, дунёдаги ўзгаришлар моддий зарраларнинг чексиз ҳаракати натижасида содир бўлади, моддий дунёдаги жараёнларга худо аралашмайди. Н. барча масалаларни акл ёрдамида ҳал қилиш тарафдори бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.