Neapol
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 127–128-b. — ziyouz.com
Neapol — Italiyaning jan. qismidagi şahar. Neapol qöltiği sohilida, Vezuviy vulkani etagida joylaşgan. Kampaniya viloyati va Neapol pro-vinsiyasining ma'muriy markazi. Mamlakat jan.dagi muhim iqtisodiy va madaniy markaz. Aholisining soni böyiça mamlakatda 3-örinda (2001 y.da 993,3 ming kişi), atrofidagi şaharlar b-n birgalikda Katta Neapol aglomeratsiyasini taşkil etadi. Transport yöllarining yirik tuguni, dengiz porti (yiliga 15 mln.t yuk ortib-tuşiriladi). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Katta N. — yirik sanoat markazi: neftni kayta işlaş, neft kimyosi, metallurgiya, maşinasozlikning turli sohalari (jumladan, kemasozlik, pri-borsozlik, stanoksozlik, samolyotsozlik, avtomobilsozlik), elektrotexnika va radioelektronika sanoatlari rivojlangan. Oziq-ovqat, töqimaçilik, qoğoz, sement sanoati korxonalari mavjud. N. — xalqaro turizm markazlaridan bölganligi sabab-li, aholining köp qismi xizmat körsatiş sohasida band. N.daun-t, vulkanologiya st-yasi, rasadxona, opera va drama teatrlari, milliy muzey, ba-diiy galereya, botanika boği, dengiz akvariumi bor.
N.— qadimda yunonlar qişloği bölgan. Mil. av. 327—326 y.larda Rim imperiyasi egallagan. N. — Italiyanint qad. yunon madaniyat markazlaridan biri bölgan. 1193 y.da Sitsiliya qirol-ligiga qöşib olingan, 1266 y.dan uning poytaxti. 1282—1442 va 1501— 04 y.larda Neapol qirolligi poytaxti. 1860 y.dan Birlaşgan Italiya qirolligi tarkibida. Me'moriy yodgorliklardan ilk xristian katakombalari (2—5-a.lar), qasrlar (12—15-a.lar), gotika çerkovi (13-a.), sobor (13—20-a.lar), saroylar, monastir va b. saqlangan. Harbiy dengiz bazasi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕАПОЛЬ — Италиянинг жан. қисмидаги шаҳар. Неаполь қўлтиғи соҳилида, Везувий вулкани этагида жойлашган. Кампания вилояти ва Неаполь про-винциясининг маъмурий маркази. Мамлакат жан.даги муҳим иқтисодий ва маданий марказ. Аҳолисининг сони бўйича мамлакатда 3-ўринда (2001 й.да 993,3 минг киши), атрофидаги шаҳарлар б-н биргаликда Катта Неаполь агломерациясини ташкил этади. Транспорт йўлларининг йирик тугуни, денгиз порти (йилига 15 млн.т юк ортиб-туширилади). Аэропорти халқаро аҳамиятга эга. Катта Н. — йирик саноат маркази: нефтни кайта ишлаш, нефть кимёси, металлургия, машинасозликнинг турли соҳалари (жумладан, кемасозлик, при-борсозлик, станоксозлик, самолётсозлик, автомобилсозлик), электротехника ва радиоэлектроника саноатлари ривожланган. Озиқ-овқат, тўқимачилик, қоғоз, цемент саноати корхоналари мавжуд. Н. — халқаро туризм марказларидан бўлганлиги сабаб-ли, аҳолининг кўп қисми хизмат кўрсатиш соҳасида банд. Н.даун-т, вулканология ст-яси, расадхона, опера ва драма театрлари, миллий музей, ба-диий галерея, ботаника боғи, денгиз аквариуми бор.
Н.— қадимда юнонлар қишлоғи бўлган. Мил. ав. 327—326 й.ларда Рим империяси эгаллаган. Н. — Италиянинт қад. юнон маданият марказларидан бири бўлган. 1193 й.да Сицилия қирол-лигига қўшиб олинган, 1266 й.дан унинг пойтахти. 1282—1442 ва 1501— 04 й.ларда Неаполь қироллиги пойтахти. 1860 й.дан Бирлашган Италия қироллиги таркибида. Меъморий ёдгорликлардан илк христиан катакомбалари (2—5-а.лар), қасрлар (12—15-а.лар), готика черкови (13-а.), собор (13—20-а.лар), саройлар, монастирь ва б. сақланган. Ҳарбий денгиз базаси.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.