Nefrologiya

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 181-b. — ziyouz.com

Nefrologiya (yun. nephros — buyrak va logos —fan) — tibbiyotning bir bölimi; buyrakning tuzilişi va faoliyati, kasalliklari: buyrakning tuğma kasalliklari (buyrak gipoplaziyasi, buyrak aplaziyasi va b.), irsiy kasalliklari (tubulopatiyalar, oilaviy irsiy nefrit va h.k.), orttirilgan kasalliklari {glomerulonefrit, piyelonefrit, nefrolitiaz va b.) ning yuzaga keliş sabab va mexanizmlarini, ularning oldini oliş va davolaş çora-tadbirlarini örganadi.

N. fan sifatida 20-a.ning 50—60-y. larida ajralib çiqdi. Uning fan sifatida rivojlanişida buyrak ultra tuzilişini urganişdagi, buyrak faoliyatini eksperimental tekşirişlardagi yutuqlar, eksperimental va klinik immunologiyadagi yangiliklarning ahamiyati katta. N.ga glomerulo-nefritni örgangan ingliz R.Brayt asos solgan (1927).

Oxirgi 30 y. içida köpgina buyrak kasalliklarining tabiati aniqlandi, yangi immuntiklovçi dorilar işlab çiqarildi, irsiy va tuğma kasalliklar anikdandi, sun'iy buyrak va buyrak transplantatsiyasi qöllanila boşlandi. N. masalalarini klinitsistlar, morfolog, fiziolog, urolog va b. mutaxassislar hamkorlikda örganadi. N. urologiya va transplantatsion xirurgiya b-n çambarças boğlangan.

Hoz. Özbekistonda barça tibbiyot in-tlarida N. fan sifatida öqitiladi va şu in-tlar tarkibida N. bölimlari faoliyat körsatadi. Toşkentda va b. yirik şaharlarda N. markazlari bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

НЕФРОЛОГИЯ (юн. nephros — буйрак ва logos —фан) — тиббиётнинг бир бўлими; буйракнинг тузилиши ва фаолияти, касалликлари: буйракнинг туғма касалликлари (буйрак гипоплазияси, буйрак аплазияси ва б.), ирсий касалликлари (тубулопатиялар, оилавий ирсий нефрит ва ҳ.к.), орттирилган касалликлари {гломерулонефрит, пиелонефрит, нефролитиаз ва б.) нинг юзага келиш сабаб ва механизмларини, уларнинг олдини олиш ва даволаш чора-тадбирларини ўрганади.

Н. фан сифатида 20-а.нинг 50—60-й. ларида ажралиб чиқди. Унинг фан сифатида ривожланишида буйрак ультра тузилишини урганищдаги, буйрак фаолиятини экспериментал текширишлардаги ютуқлар, экспериментал ва клиник иммунологиядаги янгиликларнинг аҳамияти катта. Н.га гломеруло-нефритни ўрганган инглиз Р.Брайт асос солган (1927).

Охирги 30 й. ичида кўпгина буйрак касалликларининг табиати аниқланди, янги иммунтикловчи дорилар ишлаб чиқарилди, ирсий ва туғма касалликлар аникданди, сунъий буйрак ва буйрак трансплантацияси қўлланила бошланди. Н. масалаларини клиницистлар, морфолог, физиолог, уролог ва б. мутахассислар ҳамкорликда ўрганади. Н. урология ва трансплантацион хирургия б-н чамбарчас боғланган.

Ҳоз. Ўзбекистонда барча тиббиёт ин-тларида Н. фан сифатида ўқитилади ва шу ин-тлар таркибида Н. бўлимлари фаолият кўрсатади. Тошкентда ва б. йирик шаҳарларда Н. марказлари бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.