Nefroptoz
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 182-b. — ziyouz.com
Nefroptoz (yun. nephros — buyrak, ptosis — qulaş, tuşib ketiş) — gavdaning holatini özgartirganda buyrakning öz fiziologik harakatlanişidan ortiq siljişi b-n keçadigan patologik holat. Köproq ayollarda uçraydi.
N.ning rivojlanişida buyrakning boğlovçi apparatidagi özgarişlarga olib keluvçi omillar (yuqumli kasalliklar, oziş) va qorin oldingi devori tonusining susayişi (xrmila-dorlik va b. sababli) ahamiyatga ega. N.ning yuzaga kelişiga şikastlanişlar ham sabab bölişi mumkin. Belgilari: belda oğriq bölib, harakat vaq-tida kuçayadi, ba'zan oğriq qoringa ötişi, buyrak sançiği boşlanişi mumkin. Öng yoki çap yonboş sohasida buyrak qölga unnaydi. Buyrak va uning tomirlaridagi özgarişlar venoz qonning turğunligi va a'zo gipoksiyasiga olib keladi. Bu, öz navbatida, buyrak parenximasida urostoz va infeksiya rivojlanişiga sabab böladi. Gemo va urodinamikaning buzilişi tufayli piyelonefrit va vazorenal gipertoniya rivojlanadi. Piyelonefrit buyrak at-rofida tortmalar hosil bölişiga olib keladi (fiksatsiyalangan N.). N.ni aniqlaş uçun, asosan, tasviriy va kontrastli urografiya qilinadi.
Davos i : spazmolitik, oğriq qoldiruvçi, yalliğlanişga qarşi dorilar va issiq vannalar tavsiya qilinadi. Şu b-n birga bemor oyoğini köta-rib yotişi va buyrak belboğini taqib yurişi maqsadga muvofiq. Bunda N.ning zörayişi va asoratlarining oldi olinadi. Bemorga qorin oldingi devori muskullarini mustahkamlaydigan maxsus gimnastika maşklari töplami buyuriladi. N.ni öz vaktida davolaş bemor mehnat qobiliyatining töliq tiklanişiga olib keladi. N. oğirlaşganda (piyelonefrit, vezorenal gipertoniya, gidronefrotik özgarişlar) nefropeksiya ötkaziş tavsiya etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕФРОПТОЗ (юн. nephros — буйрак, ptosis — қулаш, тушиб кетиш) — гавданинг ҳолатини ўзгартирганда буйракнинг ўз физиологик ҳаракатланишидан ортиқ силжиши б-н кечадиган патологик ҳолат. Кўпроқ аёлларда учрайди.
Н.нинг ривожланишида буйракнинг боғловчи аппаратидаги ўзгаришларга олиб келувчи омиллар (юқумли касалликлар, озиш) ва қорин олдинги девори тонусининг сусайиши (хрмила-дорлик ва б. сабабли) аҳамиятга эга. Н.нинг юзага келишига шикастланишлар ҳам сабаб бўлиши мумкин. Белгилари: белда оғриқ бўлиб, ҳаракат вақ-тида кучаяди, баъзан оғриқ қоринга ўтиши, буйрак санчиғи бошланиши мумкин. Ўнг ёки чап ёнбош соҳасида буйрак қўлга уннайди. Буйрак ва унинг томирларидаги ўзгаришлар веноз қоннинг турғунлиги ва аъзо гипоксиясига олиб келади. Бу, ўз навбатида, буйрак паренхимасида уростоз ва инфекция ривожланишига сабаб бўлади. Гемо ва уродинамиканинг бузилиши туфайли пиелонефрит ва вазоренал гипертония ривожланади. Пиелонефрит буйрак ат-рофида тортмалар ҳосил бўлишига олиб келади (фиксацияланган Н.). Н.ни аниқлаш учун, асосан, тасвирий ва контрастли урография қилинади.
Давос и : спазмолитик, оғриқ қолдирувчи, яллиғланишга қарши дорилар ва иссиқ ванналар тавсия қилинади. Шу б-н бирга бемор оёғини кўта-риб ётиши ва буйрак белбоғини тақиб юриши мақсадга мувофиқ. Бунда Н.нинг зўрайиши ва асоратларининг олди олинади. Беморга қорин олдинги девори мускулларини мустаҳкамлайдиган махсус гимнастика машклари тўплами буюрилади. Н.ни ўз вактида даволаш бемор меҳнат қобилиятининг тўлиқ тикланишига олиб келади. Н. оғирлашганда (пиелонефрит, везоренал гипертония, гидронефротик ўзгаришлар) нефропексия ўтказиш тавсия этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.