Neoimpressionizm
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154-b. — ziyouz.com
Neoimpressionizm (neo... va impressionizm) — 19-a. 2-yarmida Yevropa tasviriy san'ati (rangtasvir) da yuzaga kelgan oqim. Dastlab Fransiya (1885)da paydo bulgan. 19-a. oxiri —20- a. boşlarida Belgiya, Italiya va b. mamlakatlarga tarqalgan. N. namoyandalari (J. Sera, P. Sinyak va b.) impressionizmnnng subyektiv an'analarini rivojlantirdilar, optika sohasidagi zamonaviy kaşfiyotlarni qöllagan holda uni ilmiy asoslaşga urindilar: murakkab rang tuslanişlarini bos-qiçmabosqiç sof ranglarga ajratiş usullari (böyoqlarni törtburçak yoki dumaloq nuqtalar şaklidagi rang surt-malari tarzida yuzaga — xolstga yonma-yon joylaştiriş)ga uslubiy xususiyatlar baxş etib, yangi murakkab rang tuslanişlarini hosil qilişga hara-kat qildilar. N. asarlari mozaikani eslatadi, badiiy obrazni hayotiy vo-qealarga qarama-qarşi qöyib, hayotiy lavhalarning jonli tasviridan voz keçdilar, natijada asarlar hayotiy aniklik va nafislikdan mahrum böldi. N.ning rang borasidagi izlanişlari keyingi davr san'ati (jumladan, fo-vmzlg)ning şakllanişida öz ifodasini topdi. N. uslubini rangtas-virning hajmli — fazoviy yeçimi b-n uyğunlaştirişga urinişlarni Belgiya (T. van Reyselberge) va Italiya (J. Segan-tini) rangtasvirida köriş mumkin. 19-a. oxirida Şarq mamlakatlariga ham bu oqim belgilari kirib kelgan. Özbekistonda Ö. Tansiqboyevning ilk ijodida («Karvon», 1920), A. Mirsoatov asarlarida bu xususiyatlar közga taşlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕОИМПРЕССИОНИЗМ (нео... ва импрессионизм) — 19-а. 2-ярмида Европа тасвирий санъати (рангтасвир) да юзага келган оқим. Дастлаб Франция (1885)да пайдо булган. 19-а. охири —20- а. бошларида Бельгия, Италия ва б. мамлакатларга тарқалган. Н. намояндалари (Ж. Сера, П. Синьяк ва б.) импрессионизмнннг субъектив анъаналарини ривожлантирдилар, оптика соҳасидаги замонавий кашфиётларни қўллаган ҳолда уни илмий асослашга уриндилар: мураккаб ранг тусланишларини бос-қичмабосқич соф рангларга ажратиш усуллари (бўёқларни тўртбурчак ёки думалоқ нуқталар шаклидаги ранг сурт-малари тарзида юзага — холстга ёнма-ён жойлаштириш)га услубий хусусиятлар бахш этиб, янги мураккаб ранг тусланишларини ҳосил қилишга ҳара-кат қилдилар. Н. асарлари мозаикани эслатади, бадиий образни ҳаётий во-қеаларга қарама-қарши қўйиб, ҳаётий лавҳаларнинг жонли тасвиридан воз кечдилар, натижада асарлар ҳаётий аниклик ва нафисликдан маҳрум бўлди. Н.нинг ранг борасидаги изланишлари кейинги давр санъати (жумладан, фо-вмзлг)нинг шаклланишида ўз ифодасини топди. Н. услубини рангтас-вирнинг ҳажмли — фазовий ечими б-н уйғунлаштиришга уринишларни Бельгия (Т. ван Рейселберге) ва Италия (Ж. Сеган-тини) рангтасвирида кўриш мумкин. 19-а. охирида Шарқ мамлакатларига ҳам бу оқим белгилари кириб келган. Ўзбекистонда Ў. Тансиқбоевнинг илк ижодида («Карвон», 1920), А. Мирсоатов асарларида бу хусусиятлар кўзга ташланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.